Η υποχώρηση του πόνου και η επιστροφή στις δραστηριότητες δεν προχωρούν πάντοτε με τον ίδιο ρυθμό. Μπορεί να χρειάζεται δουλειά στη δύναμη, στην αντοχή, στην ισορροπία ή στην εμπιστοσύνη στην κίνηση.
Το πρόγραμμα οργανώνεται γύρω από αυτές τις ανάγκες. Επιλέγουμε κινήσεις, προσαρμόζουμε την επιβάρυνση και παρακολουθούμε τι γίνεται ευκολότερο στην καθημερινότητά σας.
Τι μπορεί να γίνει στόχος του προγράμματος
Κίνηση μετά από τραυματισμό ή επέμβαση;
Σταδιακή επάνοδος στις δραστηριότητες, μέσα στους περιορισμούς που έχει ορίσει ο γιατρός
Επίμονος πόνος σε μέση, αυχένα ή άκρα Εξάσκηση σε επιλεγμένες κινήσεις και προσαρμογή της δραστηριότητας στην ανοχή
Μειωμένη δύναμη ή αντοχή Προοδευτική επιβάρυνση σε δραστηριότητες που έχουν σημασία για εσάς
Δυσκολία στην ισορροπία ή στη βάδιση Εξάσκηση στη μεταφορά βάρους, στον συντονισμό και στις λειτουργικές κινήσεις
Επιστροφή στην άθληση Προετοιμασία για τις απαιτήσεις του αθλήματος, ανάλογα με την κλινική εικόνα
Μακροχρόνιες νευρολογικές δυσκολίες Βελτίωση ή διατήρηση λειτουργικότητας και συμμετοχής στην καθημερινότητα
Αυτοί είναι στόχοι σχεδιασμού, όχι εγγυήσεις. Η καταλληλότητα και ο ορίζοντας συζητιούνται μετά την αξιολόγηση.
Πώς ξεκινά
Η κλινική αξιολόγηση βασίζεται στο ιστορικό, στην εξέταση της κίνησης, στις λειτουργικές δοκιμασίες και στην ψηλάφηση. Τα ευρήματα, μαζί με τις ιατρικές γνωματεύσεις, καθοδηγούν τον σχεδιασμό.
Μία δραστηριότητα γίνεται σημείο αναφοράς: πώς σηκώνεστε από το κάθισμα, πόσο ψηλά φτάνει το χέρι, πόσο σταθερή είναι μια στάση. Σε αυτό επανερχόμαστε.
Επανέλεγχος: Τι άλλαξε από την προηγούμενη φορά, και έλεγχος του σημείου αναφοράς.
Καθοδηγούμενη εξάσκηση: Εξήγηση, δοκιμή, διόρθωση της εκτέλεσης
Προσαρμογή επιβάρυνσης Αντίσταση, επαναλήψεις, διάρκεια, διαλείμματα
Οδηγίες για τη συνέχεια: Τι συνεχίζεται στο σπίτι και πώς
Η δική σας εμπειρία συμμετέχει στον επανέλεγχο. Πόνος, κόπωση ή δυσκολία δεν είναι αποτυχία — είναι πληροφορία που αλλάζει το πρόγραμμα.
McKenzie / MDT
Οι ασκήσεις και οι οδηγίες αυτοδιαχείρισης επιλέγονται από την ανταπόκριση στην αξιολόγηση. Εξηγούμε τι θα κάνετε, πώς θα παρακολουθείτε τα συμπτώματα και πότε χρειάζεται επανεκτίμηση. Η επιλογή της προσέγγισης δεν σημαίνει ότι το ίδιο πρόγραμμα είναι κατάλληλο για κάθε επεισόδιο πόνου.
Εκπαίδευση: McKenzie Institute Hellas-Cyprus, Parts A, B και C, με ολοκλήρωση του Part C το 2007.
Η εκπαιδευτική διαδρομή της Σουζάνας Λουκογιαννάκη
Εξάσκηση με καθοδήγηση και ανατροφοδότηση
Στη συνεδρία χρησιμοποιούμε οδηγίες, επίδειξη και, όπου είναι χρήσιμο, οπτική ανατροφοδότηση για να εξασκηθείτε σε συγκεκριμένες κινήσεις. Η βοήθεια, οι επαναλήψεις και η δυσκολία προσαρμόζονται στις δυνατότητές σας.
Το ViSS μπορεί να εφαρμόζεται ταυτόχρονα με ελεγχόμενη διάταση ή άσκηση ισορροπίας, όταν η αξιολόγηση και οι οδηγίες χρήσης το επιτρέπουν. Μπορεί επίσης να εφαρμόζεται χωριστά. Ο συνδυασμός αποτελεί κλινική επιλογή και δεν παρουσιάζεται ως απαραίτητη προϋπόθεση μάθησης ή αποδεδειγμένα ανώτερη μέθοδος.
Η συνέχεια στο σπίτι
Το πρόγραμμα περιλαμβάνει όσες ασκήσεις είναι χρήσιμες και εφαρμόσιμες για εσάς. Εξηγούνται η εκτέλεση, η συχνότητα, η προσαρμογή της προσπάθειας και τι αξίζει να αναφερθεί στον επανέλεγχο.
Μπορεί να περιλαμβάνει επιλεγμένες κινήσεις McKenzie, ισορροπία, διατάσεις, προσαρμοσμένες ασκήσεις yoga, αναπνοή ή Ba Duan Jin — μορφή Qigong όπου εξασκούνται η στάση, η μεταφορά βάρους και ο συντονισμός κίνησης και αναπνοής.
Υπάρχει επίσης σύντομο πρωτόκολλο yoga και διατάσεων περίπου έξι λεπτών. Σύντομο επίτηδες: αυτό που γίνεται καθημερινά αξίζει περισσότερο από αυτό που γίνεται τέλεια μία φορά.
Εκπαίδευση: Health Qigong Ba Duan Jin & Taiji, από κοινού έκδοση Shanghai University of Traditional Chinese Medicine και Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής, 2018, κύκλος 25 ωρών με εξετάσεις.
Στόχος είναι να ξέρετε τι μπορείτε να κάνετε μόνοι σας και πώς να συνεχίσετε με μεγαλύτερη αυτονομία.
Η θέση της στη μέθοδο
ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ → ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ → ΕΠΑΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ → ΦΟΡΤΙΣΗ → ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ
Η κινησιοθεραπεία συνδέεται ιδιαίτερα με την ΕΠΑΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ, τη ΦΟΡΤΙΣΗ και την ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ — τρία από τα πέντε στάδια.
Αν χρειάζεται προετοιμασία για να γίνει πιο ανεκτή η κίνηση, το πλάνο μπορεί να περιλαμβάνει και HumanTecar & Hydra Fascia, βελονισμό KMS ή SCENAR.
Τα στάδια μπορούν να συνυπάρχουν στην ίδια συνεδρία. Η άσκηση δεν προϋποθέτει ότι θα χρησιμοποιηθεί πρώτα κάποιο μηχάνημα.
Αν όμως το κέρδος μιας θεραπείας δεν καταλήξει σε κίνηση, δεν έχει γίνει τίποτα ουσιαστικό.
Πώς φαίνεται αν αποδίδει
Κάθε άσκηση συνδέεται με κάτι που μπορεί να ξαναμετρηθεί. Στις πρώτες 2–3 συνεδρίες γίνεται η πρώτη ανασκόπηση του πλάνου: αν η κατεύθυνση αποδίδει, συνεχίζουμε· αν όχι, αλλάζουμε επιλογή ασκήσεων, φορτίο ή ολόκληρο το πρόγραμμα.
Σε μακροχρόνιες νευρολογικές καταστάσεις ο ορίζοντας είναι διαφορετικός: εκεί ο στόχος είναι η διατήρηση της λειτουργικότητας με περιοδική παρακολούθηση.
Τι γνωρίζουμε από την έρευνα;
Χρόνια μη ειδική οσφυαλγία. Ανασκόπηση Cochrane του 2021 βρήκε ότι η θεραπευτική άσκηση πιθανότατα μειώνει τον πόνο σε σύγκριση με απουσία θεραπείας, συνήθη φροντίδα ή εικονική παρέμβαση. Το μέσο όφελος στη λειτουργικότητα ήταν μικρότερο. Οι μελέτες περιλάμβαναν διαφορετικά προγράμματα, επομένως δεν τεκμηριώνουν ένα μοναδικό πρόγραμμα κατάλληλο για όλους. Hayden και συν..
Αποκατάσταση μετά από εγκεφαλικό. Οι οδηγίες NICE περιλαμβάνουν επαναλαμβανόμενη εξάσκηση σε λειτουργικές δραστηριότητες για αδυναμία άνω και κάτω άκρων. Η συγκεκριμένη σύσταση αφορά την αποκατάσταση μετά από εγκεφαλικό και δεν μεταφέρεται αυτούσια σε κάθε νευρολογική πάθηση. NICE NG236, σύσταση 1.13.20.
Μέθοδος McKenzie. Αποτελεί συγκεκριμένη προσέγγιση αξιολόγησης και αυτοδιαχείρισης. Η τεκμηρίωσή της εξετάζεται χωριστά από εκείνη της άσκησης γενικά. Ανασκόπηση Cochrane του 2023 για οξεία ή υποξεία μη ειδική οσφυαλγία δεν βρήκε κλινικά σημαντικά οφέλη στον πόνο και στη λειτουργικότητα, με χαμηλή έως πολύ χαμηλή βεβαιότητα των δεδομένων. Τα συμπεράσματα αφορούν αυτόν τον πληθυσμό. Almeida και συν..
Στο Human Kinetics επιλέγουμε το πρόγραμμα με βάση την κλινική εικόνα, τις προτιμήσεις και τους στόχους σας και το προσαρμόζουμε στην πορεία.
Συχνές ερωτήσεις
Χρειάζεται να έχω καλή φυσική κατάσταση;
Όχι. Η αρχική επιλογή κινήσεων, η βοήθεια και η επιβάρυνση προσαρμόζονται στις δυνατότητές σας. Η αξιολόγηση δείχνει από πού είναι κατάλληλο να ξεκινήσετε.
Αν πονάω, μπορώ να κάνω άσκηση;
Χρειάζεται αξιολόγηση. Πείτε μας πότε εμφανίζεται ο πόνος και πώς μεταβάλλεται με τη δραστηριότητα. Το πρόγραμμα προσαρμόζεται, και αν χρειάζεται προηγείται περαιτέρω ιατρικός έλεγχος.
Είναι πρόγραμμα γυμναστικής;
Όχι. Είναι θεραπευτικό πρόγραμμα που προκύπτει από κλινική αξιολόγηση, με στόχους αποκατάστασης. Οι ασκήσεις επιλέγονται για τη συγκεκριμένη λειτουργική δυσκολία και επανεξετάζονται.
Είμαι 75 ετών — θα αντέξω;
Η επιβάρυνση ξεκινά από εκεί που είστε, όχι από ένα πρότυπο. Η εξάσκηση στην ισορροπία και στις λειτουργικές κινήσεις είναι από τα πιο ωφέλιμα πεδία της θεραπευτικής άσκησης σε μεγαλύτερες ηλικίες.
Θα χρειαστώ εξοπλισμό στο σπίτι;
Οι οδηγίες λαμβάνουν υπόψη τον χώρο, τον χρόνο και όσα ήδη διαθέτετε. Αν προταθεί κάποιο βοήθημα, θα εξηγηθεί γιατί πριν αποφασίσετε.
Πόσες συνεδρίες θα χρειαστώ;
Εξαρτάται από την κλινική εικόνα, τους στόχους και την ανταπόκριση. Στις πρώτες 2–3 συνεδρίες γίνεται η πρώτη ανασκόπηση του πλάνου.
Πόσο διαρκεί και πώς ενημερώνομαι για το κόστος;
Η πλήρης αξιολόγηση διαρκεί 60 λεπτά και οι συνεδρίες 45–50 λεπτά. Πριν κλείσετε ραντεβού ενημερώνεστε για τον κατάλληλο τύπο επίσκεψης και το κόστος. Η χρέωση αφορά τη συνεδρία, χωρίς ξεχωριστή χρέωση ανά μηχάνημα. Αν έχετε παραπεμπτικό ΕΟΠΥΥ, αναφέρετέ το στην πρώτη επικοινωνία.
Το πρώτο σας βήμα
Πείτε μας ποια κίνηση σας δυσκολεύει και σε ποια δραστηριότητα θέλετε να επιστρέψετε. Στο τηλέφωνο θα δούμε μαζί τον τύπο επίσκεψης και τι είναι χρήσιμο να έχετε μαζί σας.
Σύντομη βιβλιογραφία σελίδας
Hayden JA και συν. Exercise therapy for chronic low back pain. Cochrane Database Syst Rev. 2021;CD009790. Ανασκόπηση.
NICE. Stroke rehabilitation in adults, NG236. Συστάσεις.
Almeida MO και συν. The McKenzie method for (sub)acute non-specific low back pain. Cochrane Database Syst Rev. 2023;CD009711. Ανασκόπηση.
Περιγραφή της μεθόδου από τον εκπαιδευτικό φορέα: McKenzie Institute International. Δεν επισημαίνεται ως ανεξάρτητη απόδειξη αποτελεσματικότητας.
