Ίλιγγος όταν αλλάζετε θέση: καλοήθης παροξυσμικός ίλιγγος θέσης (BPPV)
Αν ο χώρος «γυρίζει» όταν ξαπλώνετε, σηκώνεστε, αλλάζετε πλευρό ή κοιτάζετε ψηλά, μία πιθανή αιτία είναι ο ίλιγγος θέσης. Ειδικές δοκιμασίες θέσης, όπως η δοκιμασία Dix–Hallpike, δείχνουν ποιος ημικύκλιος σωλήνας και ποια πλευρά εμπλέκονται, και επιλέγεται ο αντίστοιχος χειρισμός επανατοποθέτησης. Αμέσως μετά επανελέγχεται η θέση που προκαλούσε τον ίλιγγο.
Διαβάστε περισσότερα για τη ζάλη και τον ίλιγγο →
Ζάλη ή θολή εικόνα όταν κινείτε το κεφάλι
Όταν η εικόνα μοιάζει να «φεύγει» καθώς στρίβετε το κεφάλι ή περπατάτε, η επανεκπαίδευση του βλέμματος συνδυάζει κίνηση του κεφαλιού και οπτικό στόχο, με σταδιακή αύξηση της δυσκολίας. Στόχος είναι να κοιτάζετε γύρω σας και να κινείστε με όλο και μεγαλύτερη άνεση.
Όταν σας ενοχλεί η κίνηση γύρω σας
Για κάποιους ανθρώπους το δύσκολο είναι ένα περιβάλλον: σούπερ μάρκετ, κυλιόμενη σκάλα, οθόνη, κίνηση αυτοκινήτων ή πολύς κόσμος. Η αποκατάσταση περιλαμβάνει σταδιακή έκθεση σε κίνηση και οπτικά ερεθίσματα, από ένα ελεγχόμενο περιβάλλον προς τις πραγματικές συνθήκες της ζωής σας.
Αστάθεια στη βάδιση και στις στροφές
Η εξάσκηση προχωρά από απλές ασκήσεις ισορροπίας σε μεταφορές βάρους, βήματα σε διαφορετικές κατευθύνσεις και επιφάνειες, και περπάτημα με κινήσεις του κεφαλιού. Σταδιακά πλησιάζει τις πραγματικές απαιτήσεις: περπάτημα έξω, πέρασμα δρόμου, σκάλες ή επιστροφή σε μια δραστηριότητα που είχατε περιορίσει.
Διαβάστε περισσότερα για την ισορροπία και τη βάδιση →
Αιθουσαία ημικρανία και επίμονη στασιακή-αντιληπτική ζάλη (PPPD)
Η φυσικοθεραπεία στοχεύει στην ανοχή στην κίνηση και στα οπτικά ερεθίσματα, στην ισορροπία, στη βάδιση και στην επιστροφή στη δραστηριότητα, με δόση που σας επιτρέπει να προσαρμόζεστε και να προχωράτε με άνεση. Στην επίμονη ζάλη η αποκατάσταση περιλαμβάνει και ασκήσεις που συνδυάζουν την ισορροπία με την προσοχή ή με δεύτερη δραστηριότητα, ως μέρος της συνολικής ιατρικής αντιμετώπισης.
Διαβάστε περισσότερα για τον βελονισμό στην ημικρανία →
Ζάλη μαζί με πόνο ή δυσκαμψία στον αυχένα
Η ζάλη και ο αυχενικός πόνος συχνά συνυπάρχουν, γι’ αυτό αξιολογούνται και τα δύο, ώστε να φανεί τι ρόλο παίζει το καθένα. Ο αυχένας αντιμετωπίζεται σύμφωνα με τα δικά του ευρήματα και μετά η δουλειά επιστρέφει στο βλέμμα, στην ισορροπία ή στη βάδιση.
Διαβάστε περισσότερα: ίλιγγος, ζάλη ή αυχενικό; →
Ζάλη μετά από χτύπημα στο κεφάλι
Μετά από διάσειση η ζάλη μπορεί να έχει περισσότερους από έναν μηχανισμούς. Η αξιολόγηση εξετάζει την αιθουσαία λειτουργία και την κίνηση των ματιών, τον αυχένα, την ισορροπία, τη βάδιση και την ανοχή στη δραστηριότητα, και η αποκατάσταση σχεδιάζεται σε συνεργασία με τον γιατρό σας.
Πώς δουλεύουμε
Η πρώτη επίσκεψη ξεκινά με το ιστορικό σας και με τη λειτουργία που θέλετε να ξανακερδίσετε. Ανάλογα με την εικόνα, αξιολογούνται η σταθερότητα του βλέμματος, η ισορροπία σε διαφορετικές συνθήκες, η βάδιση με αλλαγές κατεύθυνσης και η ανοχή σε οπτικά ερεθίσματα. Πριν από τις δοκιμασίες θέσης ελέγχεται ότι η κίνηση του κεφαλιού και του αυχένα είναι άνετη και ασφαλής. Η Σουζάνα Λουκογιαννάκη, φυσικοθεραπεύτρια κάνει την αξιολόγηση, σχεδιάζει το θεραπευτικό πλάνο και παρακολουθεί την πορεία σας με τον επανέλεγχο.
Η μέθοδος Human Kinetics: Αξιολόγηση → Προετοιμασία → Επανεκπαίδευση → Φόρτιση → Αυτονομία. Στην Επανεκπαίδευση δουλεύουμε το βλέμμα, την προσαρμογή στην κίνηση, την ισορροπία και τη βάδιση· στη Φόρτιση προστίθενται ταχύτητα, πολυπλοκότητα, δύναμη και αντοχή· στην Αυτονομία οι ασκήσεις περνούν στη δική σας καθημερινότητα.
Δείτε αναλυτικά τη μέθοδο →
Ποιες παρεμβάσεις μπορούν να ενταχθούν στο πλάνο
Χειρισμοί επανατοποθέτησης. Στον ίλιγγο θέσης, ο χειρισμός που αντιστοιχεί στον σωλήνα και στην πλευρά που εντοπίστηκαν.
Αιθουσαία επανεκπαίδευση. Ασκήσεις σταθεροποίησης του βλέμματος, σταδιακή έκθεση στην κίνηση και στα οπτικά ερεθίσματα, ισορροπία και βάδιση. Είναι η βάση στην αιθουσαία υπολειτουργία και στην επίμονη ζάλη.
Σύστημα αισθητικοκινητικής επανεκπαίδευσης, διαδραστικής ισορροπίας και οπτικής ανατροφοδότησης. Για ισορροπία με άμεση ανατροφοδότηση και δυσκολία που προσαρμόζεται στην πρόοδό σας.
Ενδυνάμωση και αερόβια άσκηση. Η παρατεταμένη ζάλη συχνά φέρνει λιγότερη κίνηση· η προοδευτική φόρτιση επαναφέρει τη φυσική κατάσταση και την εμπιστοσύνη για την καθημερινή, επαγγελματική ή αθλητική δραστηριότητα.
Βελονισμός. Σε επιλεγμένες περιπτώσεις, συμπληρωματικά, όταν υπάρχει συγκεκριμένος κλινικός στόχος. Περισσότερα →
Πώς ξέρουμε ότι προχωράμε
Ορίζουμε λειτουργίες που έχουν σημασία για εσάς, όπως να γυρίζετε στο κρεβάτι άνετα, να περπατάτε κινώντας το κεφάλι, να μπαίνετε ξανά σε ένα σούπερ μάρκετ ή να κινείστε έξω με σιγουριά, και τις επανελέγχουμε στην πορεία, μαζί με επιλεγμένες μετρήσεις ισορροπίας και βάδισης. Η φυσικοθεραπεία συμπληρώνει τη φαρμακευτική αγωγή και την ιατρική γνωμάτευση, και η φροντίδα προχωρά συντονισμένα με τον γιατρό σας.
Συχνές ερωτήσεις
Η ζάλη σημαίνει πάντα πρόβλημα στο αιθουσαίο σύστημα;
Η ζάλη μπορεί να έχει διαφορετικές αιτίες. Η αξιολόγηση εξετάζει το μοτίβο των συμπτωμάτων και τα ευρήματα, ώστε να φανεί αν ταιριάζει η αιθουσαία φυσικοθεραπεία ή χρειάζεται άλλη διερεύνηση.
Είναι ο Epley ο κατάλληλος χειρισμός για κάθε ίλιγγο θέσης;
Ο χειρισμός Epley είναι από τους γνωστότερους για συγκεκριμένες μορφές ιλίγγου θέσης. Η επιλογή εξαρτάται από τον ημικύκλιο σωλήνα, την πλευρά και το μοτίβο στις δοκιμασίες θέσης.
Πόσες συνεδρίες θα χρειαστούν;
Εξαρτάται από το πρόβλημα και τον στόχο σας: ο ίλιγγος θέσης έχει διαφορετική πορεία από την αιθουσαία υπολειτουργία ή την επίμονη ζάλη. Η πρώτη επίσκεψη διαρκεί περίπου 60 λεπτά και οι επόμενες συνήθως 45–50 λεπτά.
Τι γίνεται αν έχω και αυχενικό πόνο;
Ο αυχένας αξιολογείται και αντιμετωπίζεται σύμφωνα με τα δικά του ευρήματα. Στη συνέχεια επανελέγχεται η λειτουργία που σας δυσκολεύει.
Μπορώ να κάνω μόνος ή μόνη μου τους χειρισμούς που βλέπω στο διαδίκτυο;
Καλύτερα μετά την αξιολόγηση, ώστε ο χειρισμός να αντιστοιχεί ακριβώς στον σωλήνα και στην πλευρά που εμπλέκονται. Αφού επιβεβαιωθεί η εικόνα, μπορούμε να σας δείξουμε μια ασφαλή στρατηγική για την περίπτωση υποτροπής.
Η αιθουσαία αποκατάσταση είναι μόνο για μεγαλύτερους ανθρώπους;
Απευθύνεται σε κάθε ηλικία όταν υπάρχει κατάλληλη ένδειξη. Στη μεγαλύτερη ηλικία η πρόληψη πτώσεων περιλαμβάνει επίσης δύναμη, βάδιση και άλλους παράγοντες.
Ισορροπία & πρόληψη πτώσεων →
Το επόμενο βήμα
Πείτε μας πότε εμφανίζεται η ζάλη, τι την προκαλεί και τι θα θέλατε να κάνετε ξανά με σιγουριά. Στην πρώτη τηλεφωνική επικοινωνία ενημερώνεστε για τη διάρκεια, το κόστος και ό,τι χρειάζεται για τον ΕΟΠΥΥ.
Δείτε αναλυτικά την πρώτη επίσκεψη →
Επιστημονικές πηγές
Bhattacharyya N, et al. (2017). Clinical Practice Guideline: Benign Paroxysmal Positional Vertigo (Update). Otolaryngol Head Neck Surg. PubMed →
Hilton MP, Pinder DK (2014). The Epley (canalith repositioning) manoeuvre for benign paroxysmal positional vertigo. Cochrane Database Syst Rev. PubMed →
Hall CD, et al. (2022). Vestibular Rehabilitation for Peripheral Vestibular Hypofunction: An Updated Clinical Practice Guideline From the Academy of Neurologic Physical Therapy of the American Physical Therapy Association. J Neurol Phys Ther. PubMed →
