Συνοπτικά: Η σκολίωση, η κύφωση και η λόρδωση είναι αλλαγές στις καμπύλες της σπονδυλικής στήλης. Πολλοί άνθρωποι με ήπια μορφή δεν έχουν ενοχλήσεις· όταν υπάρχουν πόνος ή δυσκαμψία, η φυσικοθεραπεία εστιάζει σε αυτά και στο πώς φορτίζεται η πλάτη στην καθημερινότητα.
Μια πλάτη που γέρνει προς τη μία πλευρά, ώμοι που «στρογγυλεύουν» μπροστά ή μια μέση που καμπυλώνει περισσότερο από ό,τι περιμένατε: οι αλλαγές στις καμπύλες της σπονδυλικής στήλης απασχολούν πολλούς ανθρώπους, ειδικά όταν συνυπάρχει πόνος. Κάθε καμπύλη έχει τη δική της ιστορία και η φροντίδα προσαρμόζεται σε αυτήν. Στην αξιολόγηση παρατηρούμε τη στάση και την κίνησή σας για να καταλάβουμε τι επιβαρύνει το σώμα σας και τι αλλάζει όταν κινείστε διαφορετικά. Έτσι η θεραπεία στοχεύει τόσο στην περιοχή που πονά όσο και στον τρόπο που φορτίζεται το σώμα συνολικά. Όταν πόνος ή δυσκαμψία περιορίζουν μια κίνηση, μπορεί πρώτα να χρειαστεί μια στοχευμένη παρέμβαση για τη συγκεκριμένη περιοχή· ελέγχουμε αμέσως αν η κίνηση άλλαξε και τη μεταφέρουμε σε ενεργητική άσκηση, δύναμη και καθημερινές δραστηριότητες, ώστε να τη συνεχίζετε και μόνοι σας. Σε αυτή τη σειρά των 7 άρθρων θα εξετάσουμε πώς μας επηρεάζουν οι ανισορροπίες στους μύες και τον σκελετό.
Σκολίωση Κύφωση Λόρδωση
Στο παρακάτω κείμενο θα διαβάσουμε για τρεις αλλαγές στις καμπύλες της σπονδυλικής στήλης, τη σκολίωση, την κύφωση και τη λόρδωση, ξεκινώντας με τη:
Σκολίωση
Η σκολίωση χαρακτηρίζεται από ένα πλάγιο κύρτωμα της σπονδυλικής στήλης. Ανάλογα με την αιτία, μπορεί να υπάρχει μόνο ένα κύρτωμα ή να υπάρχει και ένα δευτερεύον. Η σκολίωση μπορεί να είναι «σταθερή», σαν αποτέλεσμα μυϊκής ή οστικής παραμόρφωσης ή «κινητή» σαν αποτέλεσμα ανισομερής μυϊκής σύσπασης.
Πολλοί άνθρωποι με ήπια σκολίωση ζουν χωρίς ενοχλήσεις. Όταν υπάρχει πόνος ή δυσκαμψία, η αξιολόγηση μάς δείχνει πώς φορτίζεται η πλάτη και ποιες κινήσεις βοηθούν. Συχνά οι ασθενείς δεν παραπονιούνται για τη σκολίωση και δεν περιμένουν και θεραπεία για κάτι τέτοιο. Η φυσικοθεραπεία στο Human Kinetics εστιάζει στις ενοχλήσεις που μπορεί να συνοδεύουν τη σκολίωση, όπως ο πόνος, η δυσκαμψία και η κούραση στην πλάτη.
Συμπτώματα Σκολίωσης
Τα συμπτώματα αυτά μπορεί να είναι μυοσκελετικές ενοχλήσεις στην πλάτη, στον ώμο και τον αυχένα, περιορισμός στην κίνηση και πονοκέφαλος που ξεκινά από τον αυχένα. Μούδιασμα στα άκρα ή κοιλιακός πόνος χρειάζονται ιατρική εκτίμηση. Γυναικολογικά συμπτώματα, όπως έντονος πόνος περιόδου, χρειάζονται εκτίμηση από γυναικολόγο· η φυσικοθεραπεία μπορεί να βοηθήσει παράλληλα στον πόνο της μέσης και της λεκάνης.
Θεραπεία Σκολίωσης
Στα παιδιά και τους εφήβους με σκολίωση, την παρακολούθηση την κάνει ο παιδοορθοπαιδικός, που αποφασίζει αν χρειάζεται κηδεμόνας ή άλλη αντιμετώπιση. Η φυσικοθεραπεία λειτουργεί δίπλα σε αυτή την παρακολούθηση, με ασκήσεις για καλύτερο έλεγχο της στάσης, δύναμη στον κορμό και λιγότερες ενοχλήσεις. Για το αν οι ασκήσεις αλλάζουν την ίδια την καμπύλη τα στοιχεία είναι ακόμη περιορισμένα, γι’ αυτό η δουλειά μας εστιάζεται στην άνεση, στη δύναμη και στη λειτουργία της πλάτης στην καθημερινότητα.
Στους ενήλικες με σταθερά κυρτώματα λόγω οστικής παραμόρφωσης, οι μοίρες της καμπύλης δεν είναι ο στόχος της φυσικοθεραπείας. Εκεί εστιάζουμε στο να μειωθεί ο χρόνιος πόνος και να γίνει η πλάτη πιο άνετη και ανθεκτική στην καθημερινότητα.
Στην αξιολόγηση βρίσκουμε ποιες κινήσεις ή θέσεις επιβαρύνουν τα συμπτώματα και ποιες τα ανακουφίζουν· όπου ο πόνος αλλάζει με επαναλαμβανόμενες κινήσεις, αξιοποιούμε τη Μηχανική Διάγνωση και Θεραπεία McKenzie. Όταν πόνος ή δυσκαμψία περιορίζουν την κίνηση, μπορεί να προηγηθεί μια στοχευμένη παρέμβαση, όπως το HumanTecar ή ο βελονισμός για τον επίμονο πόνο στη μέση, και αμέσως ελέγχουμε ξανά την ίδια κίνηση. Ο κορμός της αποκατάστασης είναι η άσκηση: κινητικότητα, δύναμη και αντοχή του κορμού και των ισχίων, με σταδιακή φόρτιση στις δραστηριότητες που θέλετε να κάνετε άνετα. Οι διεθνείς οδηγίες για τη χρόνια οσφυαλγία δίνουν κεντρικό ρόλο στην άσκηση και στη διατήρηση της δραστηριότητας· το πρόγραμμα προσαρμόζεται σε εσάς και κρίνεται από το τι αλλάζει στη λειτουργία σας.
Καθίστε όρθια σε σταθερή καρέκλα, κρατήστε μια ελαφριά μπάλα πάνω από το κεφάλι με ελαφρά λυγισμένους αγκώνες και αναπνεύστε αργά, αφήνοντας την κοιλιά να φουσκώνει.
Καθίστε άνετα με τις παλάμες στα πλάγια των κάτω πλευρών, εισπνεύστε αργά από τη μύτη ανοίγοντας τα πλευρά προς τα χέρια και εκπνεύστε αργά.
Ξαπλώστε ανάσκελα με λυγισμένα γόνατα και, με την εκπνοή, πιέστε απαλά τη μέση προς το πάτωμα γέρνοντας τη λεκάνη προς τα πίσω, σε άνετο εύρος, χωρίς πόνο.
Αυτές είναι οι πρώτες, πιο ήπιες ασκήσεις. Το πλήρες πρόγραμμα θεραπευτικής άσκησης προσαρμόζεται σε εσάς στο φυσικοθεραπευτήριο, μετά από αξιολόγηση.
Κύφωση
Η κύφωση χαρακτηρίζεται από μία μεγαλύτερη από τη φυσιολογική καμπύλη στη θωρακική μοίρα της σπονδυλικής στήλης. Μπορεί να προέρχεται από μυϊκή αδυναμία ή από δομικές αλλαγές στα σώματα των σπονδύλων ή στους μεσοσπονδύλιους δίσκους. Σε αδύναμους νέους, ο μειωμένος μυϊκός τόνος σε συνδυασμό με πολύωρο διάβασμα πάνω από ένα γραφείο μπορεί να προκαλέσει μία αύξηση του κυρτώματος στο θώρακα. Στους υπερήλικες, η οστεοπόρωση και ο εκφυλισμός των μεσοσπονδύλιων δίσκων οδηγεί σε κύφωση που μπορεί να επηρεάζει την αυχενική, θωρακική και οσφυϊκή μοίρα της σπονδυλικής στήλης.
Συμπτώματα Κύφωσης
Οι ασθενείς που παρουσιάζουν κύφωση μπορεί να παρουσιάζουν συμπτώματα όπως πόνος στον αυχένα, στην πλάτη και στον ώμο.
Όταν η κύφωση σχετίζεται με οστεοπόρωση, πριν από άσκηση με έντονες κάμψεις ή στροφές του κορμού συζητήστε με τον γιατρό σας και ξεκινήστε με αξιολόγηση.
Τι δείχνει η έρευνα για την άσκηση στην οστεοπόρωση. Η ομόφωνη γνώμη ειδικών του 2022 για την άσκηση στην οστεοπόρωση (PMID 35577538) υποστηρίζει προοδευτική ενδυνάμωση και δραστηριότητες με φόρτιση, προσαρμοσμένες στον κίνδυνο κατάγματος, ενώ η δουλειά στην ισορροπία και στη δύναμη βοηθά τη λειτουργία και τους παράγοντες κινδύνου για πτώσεις. Στη μελέτη LIFTMOR (PMID 28975661), 101 μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες με χαμηλή οστική μάζα έκαναν εποπτευόμενη άσκηση υψηλής έντασης με αντίσταση και κρούση, με ενθαρρυντικά αποτελέσματα σε επιλεγμένες οστικές και λειτουργικές μετρήσεις. Γι’ αυτό η άσκηση στην οστεοπόρωση γίνεται με εποπτεία και σταδιακή αύξηση του φορτίου, σε συνεργασία με τον γιατρό σας.
Λόρδωση
Η λόρδωση χαρακτηρίζεται από μία μεγαλύτερη από τη φυσιολογική καμπύλη στην οσφυϊκή μοίρα της σπονδυλικής στήλης. Μπορεί να οφείλεται σε αύξηση του βάρους στη περιοχή της κοιλιάς ή να προέρχεται από κάποιο πρόβλημα στους σπονδύλους, όπως η σπονδυλολίσθηση. Επίσης, είναι πιθανό να έχει δημιουργηθεί δευτερευόντως η λόρδωση για να εξισορροπηθεί η υπάρχουσα κύφωση ή κάποιο πρόβλημα στην άρθρωση του ισχίου.
Όταν η λόρδωση συνοδεύεται από πόνο στη μέση, η φυσικοθεραπεία δουλεύει με τη δύναμη και τον έλεγχο του κορμού και των ισχίων, ώστε η μέση να φορτίζεται πιο άνετα στην καθημερινότητα. Αν υπάρχει σπονδυλολίσθηση, το πρόγραμμα σχεδιάζεται σε συνεννόηση με τον ορθοπαιδικό σας.
Η φυσικοθεραπεία και ο γιατρός σας συνεργάζονται, ώστε το πρόγραμμα να ταιριάζει στη δική σας εικόνα.
Για τις χρόνιες παθήσεις της σπονδυλικής στήλης και τον ρόλο της πρόληψης, δείτε το άρθρο Σπονδυλική στήλη: φυσικοθεραπεία, πρόληψη και αντιμετώπιση.
Αν ο πόνος στην πλάτη σας κρατά καιρό, δείτε πώς δουλεύουμε στην αντιμετώπιση του επίμονου πόνου. Αν θέλετε να δείτε τι ισχύει για εσάς, το επόμενο βήμα είναι η αξιολόγηση στην πρώτη επίσκεψη: κοιτάζουμε μαζί τη στάση και την κίνηση της πλάτης σας, ορίζουμε έναν στόχο, φτιάχνουμε το πρόγραμμα και ξαναελέγχουμε την πρόοδο.
Συχνές ερωτήσεις
Μπορούν οι ασκήσεις να διορθώσουν τη σκολίωση;
Στους ενήλικες με σταθερά κυρτώματα, οι μοίρες της καμπύλης δεν είναι ο στόχος της φυσικοθεραπείας· εκεί εστιάζουμε στο να μειωθεί ο πόνος και να γίνει η πλάτη πιο άνετη και ανθεκτική στην καθημερινότητα. Στα παιδιά και τους εφήβους, για το αν οι ασκήσεις αλλάζουν την ίδια την καμπύλη τα στοιχεία είναι ακόμη περιορισμένα· οι ασκήσεις στοχεύουν σε καλύτερο έλεγχο της στάσης, δύναμη στον κορμό και λιγότερες ενοχλήσεις.
Το παιδί μου έχει σκολίωση. Ποιος το παρακολουθεί;
Ο παιδοορθοπαιδικός, που αποφασίζει αν χρειάζεται κηδεμόνας ή άλλη αντιμετώπιση. Η φυσικοθεραπεία λειτουργεί δίπλα σε αυτή την παρακολούθηση, με ασκήσεις για καλύτερο έλεγχο της στάσης και δύναμη στον κορμό, και η φροντίδα προχωρά συντονισμένα με τον γιατρό.
Η σκολίωση του παιδιού μου χειροτερεύει με την άσκηση;
Όχι· η άσκηση δεν επιδεινώνει τη σκολίωση, και ειδικές ασκήσεις μελετώνται ως μέρος της παρακολούθησης. Τη συχνότητα των ελέγχων και την ανάγκη για κηδεμόνα ορίζει ο ορθοπαιδικός.
Η κύφωση από το γραφείο «φτιάχνει»;
Η στάση που έγινε συνήθεια βελτιώνεται με δύναμη της πλάτης, κινητικότητα της θωρακικής μοίρας και συχνές αλλαγές θέσης. Η κύφωση από αλλαγές των σπονδύλων βελτιώνεται λιγότερο, αλλά η άνεση και η αναπνοή κερδίζουν.
