Τι είναι η ενδομητρίωση και ποιες είναι οι αιτίες που την προκαλούν;
Η ενδομητρίωση είναι μία χρόνια πάθηση που χαρακτηρίζεται από τη μετανάστευση κυττάρων του ενδομήτριου σε άλλες περιοχές της πυέλου εκτός της μήτρας. Ο έκτοπος αυτός ιστός ακολουθεί τον ορμονικό κύκλο της γυναίκας, με συνέπεια την αιμορραγία, τη φλεγμονή και τον πόνο.
Μία γυναίκα με ενδομητρίωση μπορεί να μην έχει κανένα σύμπτωμα και η διάγνωση να γίνει τυχαία στον υπερηχογραφικό έλεγχο από τον γυναικολόγο. Ωστόσο, μεγάλο ποσοστό γυναικών εμφανίζουν συχνά δυσμηνόρροια, πόνο κατά την επαφή, πόνο στη λεκάνη και την κοιλιακή χώρα, και υπογονιμότητα.
Η αιτία της ενδομητρίωσης δεν είναι γνωστή. Αρκετοί παράγοντες θεωρείται ότι μπορεί να συμβάλουν στην ανάπτυξή της, όπως ανάδρομη έμμηνος ρύση, μη φυσιολογική ποσότητα και ποιότητα κυττάρων του ενδομήτριου, ανοσολογικοί παράγοντες, κακή αιμάτωση των οργάνων της πυέλου, κ.ά.
Ο πόνος εξαιτίας της ενδομητρίωσης μπορεί να είναι λειτουργικός, νευροπαθητικός, φλεγμονώδης, ή συνδυασμός των παραπάνω. Η συνήθης θεραπεία περιλαμβάνει φαρμακευτική αγωγή (αναλγητικά, αντιφλεγμονώδη, αντισυλληπτικά) ή χειρουργική αφαίρεση των ενδομητριωμάτων. Σε αρκετές γυναίκες ο πόνος επιμένει παρά τη θεραπεία· τότε μπορούν να συζητηθούν με τον γυναικολόγο συμπληρωματικές επιλογές για τη διαχείρισή του.
Η δράση του βελονισμού στην ενδομητρίωση σύμφωνα με έρευνες
Γενικά, ο βελονισμός ερεθίζει το νευρικό σύστημα και έχει μελετηθεί ως προς την επίδρασή του στην αντίληψη του πόνου. Μελέτες απεικόνισης του εγκεφάλου δείχνουν αλλαγές σε περιοχές που σχετίζονται με την επεξεργασία του πόνου και του στρες.
Τι δείχνουν οι μελέτες: Σε πολυκεντρική τυχαιοποιημένη μελέτη με 106 γυναίκες με ενδομητρίωση, όσες έκαναν βελονισμό για 12 εβδομάδες είχαν μεγαλύτερη μείωση του πόνου της περιόδου και καλύτερη ευεξία και ποιότητα ζωής σε σύγκριση με εικονικό βελονισμό (Li 2023). Το όφελος αφορούσε κυρίως την περίοδο θεραπείας, γι’ αυτό η πορεία των συμπτωμάτων παρακολουθείται και μετά. Οι μηχανισμοί που μελετώνται είναι ότι ο βελονισμός μπορεί να:
#1. Ανακουφίσει από τον πόνο. Με τον ερεθισμό νευρικών απολήξεων σε μυϊκούς και άλλους ιστούς, έχει μελετηθεί η επίδρασή του στην απάντηση του εγκεφάλου στον πόνο.
#2. Επηρεάσει ουσίες που σχετίζονται με τον πόνο της περιόδου. Σε μελέτες έχουν καταγραφεί αλλαγές στις προσταγλανδίνες, ουσίες που συμβάλλουν στον πόνο της περιόδου.
#3. Βοηθήσει στη χαλάρωση κατά τη διάρκεια του πόνου της περιόδου.
#4. Αυξήσει την αίσθηση χαλάρωσης και να μειώσει το stress .
#5. Σας στηρίξει αν σας απασχολεί η γονιμότητα. Την καθοδήγηση για τη γονιμότητα την έχει ο γυναικολόγος σας· ο βελονισμός μπορεί να σταθεί δίπλα σας για τον πόνο και το άγχος της διαδρομής.
Αξίζει να προηγείται ένας πλήρης γυναικολογικός έλεγχος από τον θεράποντα ιατρό σας, πριν ξεκινήσει ο βελονισμός. Ο βελονισμός μπορεί να ξεκινήσει οποιαδήποτε ημέρα στον κύκλο μίας γυναίκας.
Πώς οργανώνεται η φροντίδα στο Human Kinetics
Ξεκινάμε ξεχωρίζοντας τι είδους πόνο έχετε: πόνο της περιόδου, πυελικό πόνο και εκτός περιόδου, πόνο στην επαφή ή πόνο στη μέση και στη λεκάνη που επηρεάζει το κάθισμα, το περπάτημα ή την άσκηση. Η διάκριση έχει σημασία, γιατί στη μελέτη του 2023 το όφελος αφορούσε κυρίως τον πόνο της περιόδου· γι’ αυτό ορίζουμε από την αρχή τι ακριβώς παρακολουθούμε, ώστε να φαίνεται αν η προσέγγιση βοηθά τον δικό σας πόνο (Li 2023).
Όταν ο στόχος είναι ο πόνος της περιόδου, ο βελονισμός έχει τον κεντρικό ρόλο και καταγράφουμε σε κάθε κύκλο την ένταση και τη διάρκεια του πόνου. Τι δείχνει η έρευνα για τον πόνο της περιόδου γενικά: μια δικτυακή μετα-ανάλυση του 2025 με 120 μελέτες και 9.571 συμμετέχουσες (PMID 41056095) δείχνει ότι οι παρεμβάσεις τύπου βελονισμού έχουν μελετηθεί εκτενώς στον πόνο της πρωτοπαθούς δυσμηνόρροιας, με διαφορετικά πρωτόκολλα μεταξύ των μελετών.
Όταν συνυπάρχουν αυξημένη μυϊκή τάση στο πυελικό έδαφος, δυσκολία στη χαλάρωση ή περιορισμένη κίνηση στη μέση και στα ισχία, προστίθεται φυσικοθεραπεία: αναπνοή και χαλάρωση, επανεκπαίδευση του συντονισμού του πυελικού εδάφους, κινητικότητα και σταδιακή επιστροφή στην άσκηση. Μετά από κάθε παρέμβαση ελέγχουμε ξανά την κίνηση ή τη δραστηριότητα που σας δυσκόλευε.
Η διάγνωση, η φαρμακευτική αγωγή και οι αποφάσεις για επέμβαση παραμένουν στον γυναικολόγο σας· η φροντίδα μας λειτουργεί παράλληλα.
Οι συνεδρίες συνήθως είναι 1-2 φορές την εβδομάδα στην αρχή, και εβδομαδιαίες στη συνέχεια. Ένας πλήρης κύκλος θεραπειών (12 συνεδρίες) ολοκληρώνεται, συνήθως, εντός τριών μηνών, όσο περίπου διήρκεσε η θεραπεία και στη μελέτη του 2023. Την ανταπόκριση την αξιολογούμε μαζί σας μετά από κάθε κύκλο περιόδου και συνεχίζουμε να την παρακολουθούμε και μετά το τέλος των συνεδριών. Στο διάστημα αυτό καταγράφεται και ελέγχεται η πορεία των συμπτωμάτων. Στο τέλος της θεραπείας συνίσταται ένας πλήρης γυναικολογικός έλεγχος.
Δίπλα στον γυναικολόγο σας
Όταν ο πόνος ή ο κύκλος αλλάζουν ξαφνικά ή είναι διαφορετικοί από ό,τι γνωρίζετε, ο γυναικολόγος σας είναι η πρώτη επαφή· η φυσικοθεραπεία συνεχίζει από εκεί.
Αν ο πόνος της περιόδου ή της λεκάνης σας περιορίζει κάθε μήνα, κλείστε μια πρώτη επίσκεψη: καταγράφουμε μαζί τον πόνο σας, ορίζουμε στόχο και σχεδιάζουμε τις συνεδρίες γύρω από τον κύκλο σας, με επανέλεγχο της προόδου, δίπλα στη φροντίδα του γυναικολόγου σας. Δείτε επίσης πώς δουλεύουμε στη Γυναικεία υγεία & πυελικό έδαφος και τι περιλαμβάνει η αξιολόγηση στην πρώτη επίσκεψη.
Πηγές
Li PS, et al. Efficacy of acupuncture for endometriosis-associated pain: a multicenter randomized single-blind placebo-controlled trial. Fertil Steril. 2023. PMID 36716811
