Συνοπτικά: Ο βελονισμός (βιοϊατρικός ή KMS) χρησιμοποιείται στη Human Kinetics ως συμπληρωματικό εργαλείο, όταν ο πόνος δυσκολεύει την κίνηση ή την άσκηση. Η τεκμηρίωση διαφέρει ανά πάθηση, γι’ αυτό ο ρόλος του κρίνεται με αξιολόγηση και επανέλεγχο. Αν θέλετε να δείτε αν ταιριάζει στη δική σας περίπτωση, το πρώτο βήμα είναι μια πρώτη επίσκεψη.
Στο Human Kinetics ο βελονισμός εφαρμόζεται μαζί με τη σύγχρονη ιατρική και τη φυσικοθεραπεία, ως μέρος του ίδιου πλάνου.
Αποτελεί ένα συμπληρωματικό κλινικό εργαλείο που χρησιμοποιείται, όταν υπάρχει ένδειξη, μέσα σε ένα ευρύτερο πλαίσιο αξιολόγησης, φυσικοθεραπείας, άσκησης και λειτουργικής αποκατάστασης.
Η εφαρμογή του γίνεται από τη Σουζάνα Λουκογιαννάκη, φυσικοθεραπεύτρια και επιστημονικά υπεύθυνη του Human Kinetics, με εκπαίδευση στον βιοϊατρικό βελονισμό, στο Kiiko Matsumoto Style (KMS) και με νοσοκομειακή εκπαιδευτική εμπειρία στην Κίνα.
Η βασική αρχή είναι απλή:
το ερώτημα είναι τι αλλάζει στον συγκεκριμένο άνθρωπο μετά την εφαρμογή.
Τι σημαίνει «βιοϊατρικός βελονισμός» στο Human Kinetics;
Ο βιοϊατρικός βελονισμός χρησιμοποιεί λεπτές αποστειρωμένες βελόνες, αλλά η κλινική του εφαρμογή προσεγγίζεται μέσα από τη σύγχρονη γνώση της ανατομίας, της νευροφυσιολογίας, της επεξεργασίας του πόνου και της λειτουργικής αξιολόγησης.
Ο βελονισμός χρησιμοποιείται με συγκεκριμένο στόχο για κάθε άνθρωπο.
Για κάθε περίπτωση τίθενται συγκεκριμένα ερωτήματα:
Ποιο είναι το βασικό σύμπτωμα;
Τι περιορίζει τη λειτουργία;
Υπάρχει επιστημονική τεκμηρίωση για αυτή την κατάσταση;
Και τι μπορεί να επανελεγχθεί μετά την εφαρμογή;
Αυτό είναι το πλαίσιο μέσα στο οποίο χρησιμοποιείται ο βελονισμός στο Human Kinetics.
Γιατί ο βελονισμός εντάσσεται στη φυσικοθεραπεία;
Σε αρκετές μυοσκελετικές καταστάσεις ένα μεγάλο εμπόδιο είναι ότι ο πόνος δυσκολεύει την κίνηση, μειώνει τη συμμετοχή στην άσκηση και οδηγεί σταδιακά σε περιορισμό της λειτουργικότητας.
Σε αυτές τις περιπτώσεις ο βελονισμός μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως συμπληρωματική παρέμβαση με έναν συγκεκριμένο στόχο:
να γίνει η κίνηση περισσότερο ανεκτή ώστε να μπορέσει να προχωρήσει η ενεργητική αποκατάσταση.
Η επιστημονική βιβλιογραφία δείχνει ότι ο βελονισμός μπορεί να έχει κλινικό όφελος σε ορισμένες καταστάσεις χρόνιου πόνου, με επίπεδο τεκμηρίωσης που διαφέρει ανά πάθηση. Το NCCIH επίσης επισημαίνει ότι η αποτελεσματικότητα διαφέρει ανάλογα με την κατάσταση που μελετάται.
Η εφαρμογή συνεχίζεται με τον επανέλεγχο
Το σημαντικότερο κομμάτι είναι ο επανέλεγχος.
Πριν από την εφαρμογή μπορεί να καταγραφεί, για παράδειγμα:
ο πόνος σε μια συγκεκριμένη κίνηση, η κινητικότητα μιας άρθρωσης, η ευαισθησία μιας περιοχής, η βάδιση ή η ανοχή σε μια άσκηση.
Μετά την εφαρμογή ελέγχεται ξανά το ίδιο στοιχείο.
Αν αλλάξει, αυτό δίνει κλινική πληροφορία.
Αν η αλλαγή είναι μικρή, η θεραπεία προσαρμόζεται.
Η ανταπόκριση δείχνει τον δρόμο.
Η προσέγγιση KMS
Στο Human Kinetics, στο πλαίσιο του βιοϊατρικού βελονισμού, χρησιμοποιείται και η προσέγγιση Kiiko Matsumoto Style – KMS.
Πρόκειται για ιαπωνική σχολή βελονισμού που δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην ψηλάφηση και στον άμεσο επανέλεγχο μετά την εφαρμογή.
Αυτό το στοιχείο ταιριάζει με τη λογική του επανελέγχου στη φυσικοθεραπεία.
Η ψηλάφηση χρησιμοποιείται ως κλινική πληροφορία: εξετάζεται αν υπάρχει ευαισθησία ή αντίδραση σε συγκεκριμένη περιοχή και στη συνέχεια ελέγχεται αν αυτή μεταβάλλεται μετά την εφαρμογή.
Οι μελέτες αφορούν τον βελονισμό γενικά· το KMS είναι η προσέγγιση με την οποία εφαρμόζεται στο κέντρο.
Τι δείχνει η σύγχρονη έρευνα για τον βελονισμό;
Η καλύτερη τεκμηρίωση αφορά συγκεκριμένες καταστάσεις και κυρίως ορισμένες μορφές χρόνιου πόνου.
Μια μεγάλη μετα-ανάλυση ατομικών δεδομένων ασθενών των Vickers και συνεργατών περιέλαβε 20.827 ασθενείς από 39 τυχαιοποιημένες μελέτες με χρόνιο μυοσκελετικό πόνο, οστεοαρθρίτιδα, χρόνιο πονοκέφαλο και πόνο ώμου.
Ο πραγματικός βελονισμός είχε καλύτερα αποτελέσματα τόσο από τις ομάδες ελέγχου χωρίς βελονισμό όσο και από τον εικονικό βελονισμό, με μικρότερη διαφορά έναντι του εικονικού.
Δείχνει ότι η τεκμηρίωση είναι ισχυρή σε συγκεκριμένες μορφές χρόνιου πόνου και αξιολογείται για κάθε πάθηση ξεχωριστά.
Τι λένε οι κατευθυντήριες οδηγίες
Το NICE, για παράδειγμα, επιτρέπει να εξεταστεί ένας περιορισμένος κύκλος βελονισμού ή ξηρής βελόνας (dry needling) για τον χρόνιο πρωτογενή πόνο.
Η σωστή ερώτηση είναι:
«τι δείχνει η καλύτερη διαθέσιμη τεκμηρίωση για αυτή τη συγκεκριμένη κατάσταση;»
Σε ποιες περιπτώσεις μπορεί να εξεταστεί;
Στο Human Kinetics ο βελονισμός μπορεί να εξεταστεί κυρίως όταν υπάρχει πόνος ή λειτουργικό σύμπτωμα που εμποδίζει την κίνηση ή την αποκατάσταση.
Αυτό μπορεί να αφορά ορισμένες χρόνιες μυοσκελετικές καταστάσεις, τον χρόνιο πονοκέφαλο ή την πρόληψη της ημικρανίας, ανάλογα πάντα με την αξιολόγηση και τις διαθέσιμες κατευθυντήριες οδηγίες.
Για κάθε πάθηση η βιβλιογραφία αξιολογείται ξεχωριστά.
Βελονισμός και ημικρανία
Ένα από τα καλύτερα μελετημένα πεδία είναι η πρόληψη της επεισοδιακής ημικρανίας.
Ανασκόπηση Cochrane έχει δείξει ότι ένας κύκλος βελονισμού μπορεί να αποτελεί επιλογή πρόληψης για ορισμένους ανθρώπους.
Το εύρημα αφορά την πρόληψη, δηλαδή τη μείωση της συχνότητας των κρίσεων.
Μπορεί να χρησιμοποιηθεί μαζί με φυσικοθεραπεία και άσκηση;
Αυτός είναι και ο βασικός τρόπος που χρησιμοποιείται στο Human Kinetics.
Η θεραπευτική διαδικασία οργανώνεται ως:
ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ → ΣΤΟΧΕΥΜΕΝΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ → ΕΠΑΝΕΛΕΓΧΟΣ → ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗ ΕΠΑΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ → ΦΟΡΤΙΣΗ → ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ
Ο βελονισμός μπορεί να χρησιμοποιηθεί κυρίως στο στάδιο της στοχευμένης παρέμβασης, όταν ένα σύμπτωμα εμποδίζει την κίνηση.
Ακολουθούν ο επανέλεγχος, η επανεκπαίδευση της κίνησης μέσα από την κινησιοθεραπεία και η προοδευτική φόρτιση.
Ο στόχος είναι ο άνθρωπος να φτάσει σταδιακά στην αυτονομία.
Από τη μείωση του πόνου στην κίνηση
Ένας άνθρωπος μπορεί μετά από μια παρέμβαση να πει:
«αισθάνομαι καλύτερα».
Αυτό είναι ένα χρήσιμο πρώτο βήμα.
Το ζητούμενο είναι να φανεί αν αυτή η αλλαγή μεταφέρεται στη λειτουργία.
Μπορεί τώρα να σηκώσει καλύτερα το χέρι;
Να περπατήσει περισσότερο;
Να κάνει την άσκηση με μικρότερη ενόχληση;
Να φορτίσει περισσότερο;
Να επιστρέψει σε μια δραστηριότητα που απέφευγε;
Αυτό είναι το σημείο στο οποίο ο βελονισμός αποκτά πρακτική αξία μέσα στη φυσικοθεραπεία.
Μπορεί να μειώσει την ανάγκη για φάρμακα;
Ο ισχυρισμός αυτός δεν χρησιμοποιείται.
Αν κάποιος αισθανθεί καλύτερα μετά από θεραπεία, οποιαδήποτε αλλαγή στη φαρμακευτική αγωγή γίνεται μόνο από ή σε συνεργασία με τον γιατρό που την έχει συνταγογραφήσει.
Ο βελονισμός συνδυάζεται με τη φαρμακευτική αγωγή που ορίζει ο γιατρός σας.
Τι γίνεται με τον βελονισμό με λέιζερ (laser acupuncture);
Στον βελονισμό με λέιζερ εφαρμόζεται φωτεινή ενέργεια αντί για βελόνα.
Υπάρχει ξεχωριστή βιβλιογραφία για τον βελονισμό με λέιζερ, με δεδομένα για τον μυοσκελετικό πόνο· τα αποτελέσματα εξαρτώνται σημαντικά από το πρωτόκολλο και τη δοσολογία.
Ο βελονισμός με λέιζερ είναι ξεχωριστή μέθοδος με τη δική της έρευνα.
Τι γίνεται με τον ηλεκτροβελονισμό (electroacupuncture);
Στον ηλεκτροβελονισμό οι βελόνες συνδέονται με συσκευή που παρέχει μικρό, ελεγχόμενο ηλεκτρικό ερέθισμα.
Έχει μελετηθεί ιδιαίτερα σε πειραματικά και κλινικά μοντέλα πόνου.
Και εδώ όμως η αποτελεσματικότητα πρέπει να αξιολογείται ανά πάθηση και πρωτόκολλο.
Ο ηλεκτροβελονισμός επιλέγεται όταν ταιριάζει στον στόχο της συνεδρίας.
Είναι ασφαλής ο βιοϊατρικός βελονισμός;
Όταν εφαρμόζεται σωστά από κατάλληλα εκπαιδευμένο επαγγελματία, έχει γενικά καλό προφίλ ασφάλειας.
Οι βελόνες που χρησιμοποιούνται είναι αποστειρωμένες και μιας χρήσης.
Μπορεί να εμφανιστούν μικρή αιμορραγία, μελανιά, παροδικός πόνος ή ζάλη.
Σπανιότερα έχουν περιγραφεί σοβαρότερες επιπλοκές όταν η τεχνική εφαρμόζεται λανθασμένα. Φεύγουν. Μένει η πρόταση για το καλό προφίλ ασφάλειας όταν εφαρμόζεται από εκπαιδευμένο επαγγελματία.
Η εκπαίδευση της Σουζάνας Λουκογιαννάκη
Η εκπαίδευση στον βελονισμό εντάσσεται στη συνολική φυσικοθεραπευτική και κλινική εκπαίδευση της Σουζάνας Λουκογιαννάκη.
Περιλαμβάνει εκπαίδευση στον βιοϊατρικό βελονισμό και στο Kiiko Matsumoto Style (KMS), καθώς και εκπαιδευτική εμπειρία στην Κίνα σε πανεπιστημιακό και νοσοκομειακό περιβάλλον.
Η εκπαίδευση αυτή στηρίζει έναν ευρύτερο τρόπο κλινικής σκέψης:
αξιολόγηση → εφαρμογή → επανέλεγχος → προσαρμογή.
Πόσες συνεδρίες χρειάζονται;
Ο αριθμός ορίζεται στην αξιολόγηση και προσαρμόζεται στον επανέλεγχο.
Η διάρκεια εξαρτάται από την κατάσταση, τον θεραπευτικό στόχο και κυρίως την ανταπόκριση.
Κάθε συνεδρία έχει στόχο που μετριέται, και το πλάνο ακολουθεί την πρόοδό σας.
Ο επανέλεγχος είναι μέρος της θεραπείας.
Συχνές Ερωτήσεις
Ο βιοϊατρικός βελονισμός είναι διαφορετικός από τον παραδοσιακό;
Η βασική διαφορά βρίσκεται στο θεωρητικό και κλινικό πλαίσιο.
Στον βιοϊατρικό βελονισμό η έμφαση δίνεται στην ανατομία, στη νευροφυσιολογία, στην κλινική αξιολόγηση και στην επιστημονική τεκμηρίωση για κάθε πάθηση.
Πονάει;
Οι βελόνες είναι πολύ λεπτές. Μπορεί να γίνει αισθητό ένα σύντομο τσίμπημα, πίεση ή άλλη τοπική αίσθηση. Η εμπειρία διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο.
Πόσες συνεδρίες χρειάζονται;
Ο αριθμός είναι εξατομικευμένος.
Η συνέχιση εξαρτάται από τον στόχο και από το αν υπάρχει πραγματική ανταπόκριση.
Χρειάζεται να διακόψω τα φάρμακά μου;
Η φυσικοθεραπεία συμπληρώνει τη φαρμακευτική αγωγή και την ιατρική γνωμάτευση, και η φροντίδα προχωρά συντονισμένα με τον γιατρό σας.
Χρησιμοποιείται πάντα μαζί με φυσικοθεραπεία;
Στο Human Kinetics συνήθως εντάσσεται σε ευρύτερο θεραπευτικό πλάνο, όταν υπάρχει λειτουργικός στόχος.
Το βασικό μήνυμα
Ο βιοϊατρικός βελονισμός στο Human Kinetics εφαρμόζεται κάθε φορά με συγκεκριμένο στόχο και επανέλεγχο.
Ξεκινά από την κλινική αξιολόγηση.
Χρησιμοποιείται όταν υπάρχει συγκεκριμένος λόγος.
Και συνεχίζεται με βάση την ανταπόκριση που καταγράφεται στον επανέλεγχο.
Η φιλοσοφία της προσέγγισης ξεκινά από ένα ερώτημα:
«αυτό είναι το πρόβλημα του συγκεκριμένου ανθρώπου — μπορεί αυτή η παρέμβαση να αλλάξει κάτι που θα τον βοηθήσει να κινηθεί και να λειτουργήσει καλύτερα;»
Αυτός είναι ο τρόπος με τον οποίο ο βιοϊατρικός βελονισμός εντάσσεται στο Human Kinetics.
Η ανταπόκριση δείχνει τον δρόμο: δοκιμάζεται μια παρέμβαση, ελέγχεται τι άλλαξε και προσαρμόζεται το πρόγραμμα.
Για πόνο που περιορίζει την κίνηση, δείτε και την Θεραπεία Πόνου. Αν θέλετε να εξεταστεί αν ο βελονισμός ταιριάζει στη δική σας περίπτωση, το επόμενο βήμα είναι η πρώτη επίσκεψη: αξιολόγηση, καθαρός στόχος και σχέδιο με επανέλεγχο.
