Συνοπτικά: Το Qigong είναι ήπια άσκηση νου-σώματος από την κινεζική ιατρική, με αργές κινήσεις, αναπνοή και προσοχή, που μελετάται σήμερα στη φυσικοθεραπεία για την ισορροπία, την κινητικότητα, τη χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια και τον χρόνιο πόνο. Είναι κατάλληλο για κάθε ηλικία και φυσική κατάσταση, γιατί γίνεται και καθιστά.
Πολλοί ερευνητές ενδιαφέρονται για την θεραπευτική άσκηση του τσιγκόνγκ. Γι’ αυτό το Qigong ενδιαφέρει όλο και περισσότερο τη φυσικοθεραπεία.
Στην Ελλάδα το QiGong χρησιμοποιείται ως μέρος της θεραπευτικής άσκησης και από τους φυσικοθεραπευτές καθώς το ερευνητικό εργαστήριο Μυοσκελετικής & Αναπνευστικής Φυσικοθεραπείας του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής έχει προχωρήσει στην ίδρυση του Ελληνικού Taiji Health Center σε συνεργασία με το Qigong Research Institute του Shanghai University of TCM.
Η έρευνα δείχνει ότι το τσιγκόνγκ μπορεί να βοηθήσει στη μείωση του άγχους, να ενισχύσει τους αναπνευστικούς μύες και να βελτιώσει την ικανότητα αερισμού των πνευμόνων, όπως μετριέται μέσω της ποσότητας αέρα που εισπνέεται σε ένα λεπτό ή εκπνέεται ακαριαία. Σε μελέτες, η τακτική εξάσκηση βελτίωσε την ικανότητα ενός ατόμου να διανύσει μεγαλύτερη απόσταση μέσα σε έξι λεπτά.
Τα αποτελέσματα μιας μελέτης που έλαβε χώρα στην Ιαπωνία με γυναίκες που ασκούνταν καθημερινά στο τσιγκόνγκ για 20 λεπτά ατομικά, καθώς και μαζί ομαδικά μία φορά την εβδομάδα, έδειξαν βελτίωση. Στο τέλος των 12 εβδομάδων οι συμμετέχουσες είχαν κατά μέσο όρο αυξημένη ικανότητα αναπνευστικής λειτουργίας και βελτιωμένη ταχύτητα περπατήματος.
Στην Κίνα, το πιθανό θεραπευτικό όφελος του τσιγκόνγκ σε άτομα που αναρρώνουν από το Covid-19 είναι ήδη υπό εξέταση. Σε μια μικρή πιλοτική μελέτη έξι εβδομάδων με 20 ασθενείς μετά από Covid-19, χωρίς ομάδα σύγκρισης, όσοι ολοκλήρωσαν τις ασκήσεις ανέφεραν μικρότερη δύσπνοια και μεγαλύτερη σωματική ικανότητα, και συνέχισαν να τις εκτελούν δύο φορές την ημέρα και μετά το τέλος της μελέτης.
Μια ανασκόπηση των συστηματικών μελετών έως τον Απρίλιο του 2010 βρήκαν ενθαρρυντικά στοιχεία για το Qi Gong στην ισορροπία, στη βελτίωση της ψυχολογικής υγείας και στην προαγωγή της δια βίου άσκησης και υγιούς γήρανσης.
Και σε άλλες καταστάσεις το Ba Duan Jin, μια από τις πιο μελετημένες μορφές Qigong, έχει ερευνηθεί: ανασκόπηση 10 τυχαιοποιημένων μελετών με 804 άτομα με νόσο του Πάρκινσον ανέφερε θετικά σήματα για την κινητική λειτουργία, την ισορροπία και τη βάδιση (PMID 36379643), ενώ σε τυχαιοποιημένη μελέτη 59 ατόμων με αγκυλοποιητική σπονδυλίτιδα (ankylosing spondylitis), 12 εβδομάδες Ba Duan Jin έναντι ασκήσεων στο σπίτι ευνόησαν την κινητικότητα, την κόπωση και τη διαστολή του θώρακα (PMID 39580253). Τα ευρήματα αφορούν τη λειτουργία και την ευεξία, όχι τη νόσο καθαυτή.
Η θεραπευτική άσκηση Qigong αποτελεί μέρος του προγράμματος κινησιοθεραπείας που γίνεται ατομικά στο φυσικοθεραπευτήριο Human Kinetics. Εφαρμόζεται σε μυοσκελετικά, νευρολογικά και αναπνευστικά προβλήματα, στο πρόγραμμα ισορροπίας, επανεκπαίδευσης της βάδισης σε μεγαλύτερες ηλικίες, καθώς και στην αντιμετώπιση του χρόνιου πόνου. Το επιλέγουμε όταν εξυπηρετεί έναν συγκεκριμένο στόχο της αξιολόγησης στην πρώτη επίσκεψη. Σε μεγαλύτερες ηλικίες ο στόχος είναι η ισορροπία και η σιγουριά στο περπάτημα. Σε χρόνιο αναπνευστικό νόσημα είναι η αντοχή και ο έλεγχος της αναπνοής. Στον επίμονο πόνο είναι η ήπια, άνετη κίνηση και η αυτοδιαχείριση. Πριν και μετά ελέγχουμε μια συγκεκριμένη δοκιμασία, για παράδειγμα τη στάση στο ένα πόδι, το περπάτημα ή την άνεση μιας κίνησης. Το Qigong δουλεύει μαζί με την ενδυνάμωση και τη λειτουργική άσκηση, ώστε να καταλήξετε σε μια ρουτίνα που συνεχίζετε μόνοι σας. Ανασκοπήσεις για το Ba Duan Jin, μία από τις πιο μελετημένες μορφές Qigong, δείχνουν βελτίωση της ισορροπίας σε μεγαλύτερους ενήλικες (Yang και συν., 2025) και της ικανότητας βάδισης και της ποιότητας ζωής σε άτομα με χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ) (PMID 37220858), με μελέτες ποικίλης ποιότητας. Στόχος της συγκεκριμένης θεραπευτικής προσέγγισης είναι να εκπαιδευτεί ο ασθενής στις ασκήσεις Qigong ώστε να μπορεί να τις εκτελεί ατομικά στο δικό του χώρο.
Τι γίνεται στο ιατρείο
Στο Human Kinetics το Qigong και η συγγενική σειρά Ba Duan Jin (οι «οκτώ μεταξωτές κινήσεις») δεν είναι ξεχωριστή «θεραπεία» αλλά μέρος της θεραπευτικής άσκησης: λίγα λεπτά αργών κινήσεων στο τέλος της συνεδρίας, για κινητικότητα, αναπνοή και επίγνωση του σώματος, και μερικές κινήσεις που μαθαίνετε για το σπίτι. Ταιριάζει ιδιαίτερα σε ανθρώπους με χρόνιο πόνο, ινομυαλγία, άγχος ή δυσκαμψία, και σε μεγαλύτερες ηλικίες ως ήπια άσκηση ισορροπίας. Όπως κάθε άσκηση, επιλέγεται μετά από αξιολόγηση και ξαναελέγχεται: πώς νιώθετε την κίνηση που σας δυσκόλευε, πριν και μετά.
Ασκηθείτε με ασφάλεια
Το Qigong είναι ήπια άσκηση, που προσαρμόζεται στις δυνατότητές σας. Αν έχετε ζάλη, προβλήματα ισορροπίας, πρόσφατο χειρουργείο ή καρδιακό ή αναπνευστικό νόσημα, ενημερώστε μας για να προσαρμόσουμε τις ασκήσεις. Η άσκηση γίνεται πάντα με άνετη αναπνοή και σε ρυθμό που σας ταιριάζει.
Το Qigong εντάσσεται και στο πρόγραμμα υγείας στην τρίτη ηλικία και ισορροπίας. Δείτε επίσης το πρόγραμμα Otago για ηλικιωμένους. Αν θέλετε να δείτε αν ταιριάζει σε εσάς, ξεκινήστε από την πρώτη επίσκεψη: θα ορίσουμε έναν στόχο, θα επιλέξουμε τις κινήσεις που σας βολεύουν και θα ξαναελέγξουμε μαζί το αποτέλεσμα.
Το Qigong είναι μέρος του προγράμματος κινησιοθεραπείας που γίνεται ατομικά στο Human Kinetics.
Συχνές ερωτήσεις
Είναι το Qigong κατάλληλο για μεγαλύτερες ηλικίες ή για αρχάριους;
Ναι. Είναι ήπια άσκηση που προσαρμόζεται στις δυνατότητές σας και εντάσσεται στο πρόγραμμα ισορροπίας και υγείας στην τρίτη ηλικία. Αν έχετε ζάλη, προβλήματα ισορροπίας, πρόσφατο χειρουργείο ή καρδιακό ή αναπνευστικό νόσημα, ενημερώστε μας για να προσαρμόσουμε τις ασκήσεις. Η άσκηση γίνεται πάντα με άνετη αναπνοή και σε ρυθμό που σας ταιριάζει.
Πόσο συχνά χρειάζεται να το κάνω;
Σε μελέτη στην Ιαπωνία, γυναίκες που ασκούνταν καθημερινά για 20 λεπτά ατομικά και μία φορά την εβδομάδα ομαδικά είδαν, μετά από 12 εβδομάδες, βελτίωση στην αναπνευστική λειτουργία και στην ταχύτητα περπατήματος. Στο Human Kinetics το Qigong γίνεται ατομικά, ως μέρος του προγράμματος κινησιοθεραπείας, όταν εξυπηρετεί έναν συγκεκριμένο στόχο, και συνεχίζεται στο σπίτι με τις κινήσεις που σας βολεύουν.
Το πρόγραμμα θεραπευτικής άσκησης προσαρμόζεται σε εσάς στο φυσικοθεραπευτήριο, μετά από αξιολόγηση.
