Δομικές σκελετικές ανισορροπίες
Συνοπτικά: Οι δομικές σκελετικές ανισορροπίες είναι ασυμμετρίες στη στάση και στη μυϊκή λειτουργία. Προκύπτουν από μονόπλευρη φόρτιση, τραυματισμούς, ουλές ή καθημερινές συνήθειες και συχνά υπάρχουν χωρίς πόνο. Όταν συνυπάρχουν με ενόχληση, η αξιολόγηση της στάσης και της κίνησης δείχνει τι επιβαρύνει το σώμα.
Ένας ώμος που φαίνεται πιο ψηλός στον καθρέφτη, ένα παντελόνι που γέρνει, παπούτσια που φθείρονται μόνο από τη μία πλευρά: πολλοί άνθρωποι προσέχουν κάποια στιγμή μια ασυμμετρία στο σώμα τους και αναρωτιούνται αν έχει σημασία. Οι «δομικές σκελετικές ανισορροπίες» είναι ακριβώς αυτές οι αλλαγές στον τρόπο που στέκεται και φορτίζεται το σώμα. Μπορεί να οφείλονται σε τραυματισμούς, καθημερινές συνήθειες ή κληρονομικότητα και πολύ συχνά δεν πονούν καθόλου· όταν όμως συνυπάρχουν με πόνο, κούραση ή δυσκολία στην κίνηση, αξίζει να καταλάβουμε τι τις συντηρεί και τι μπορεί να αλλάξει.
Θα εξετάσουμε το θέμα των δομικών σκελετικών ανισορροπιών μέσα από μια σειρά από 7 θεματικές ενότητες, οι οποίες θα καλύψουν τις διάφορες πτυχές και τις πιθανές θεραπευτικές προσεγγίσεις του θέματος.
Πώς εκδηλώνονται οι δομικές σκελετικές ανισορροπίες στο σώμα και πως προκαλούνται;
Συνήθως μία δομική ανισορροπία εκδηλώνεται σαν μία ασυμμετρία στο σώμα, η οποία προκαλεί μία ομάδα μυών στη μία πλευρά του σώματος να δουλέψει και να αναπτυχθεί διαφορετικά από την αντίστοιχη μυϊκή ομάδα στην άλλη πλευρά του σώματος.
Οι δομικές ανισορροπίες μπορεί να αναπτυχθούν σαν αποτέλεσμα μίας μονόπλευρης αθλητικής δραστηριότητας όπως το γκολφ, το τένις, το ψάρεμα ή είναι συνέπεια μίας εργασίας που απαιτεί φόρτωση και εκφόρτωση μεγάλου βάρους. Μία μυοσκελετική ανισορροπία μπορεί να προκύψει μετά από ένα τραυματισμό, όπως τροχαίο ατύχημα ή μία απλή πτώση.
Δομικές σκελετικές ανισορροπίες από πληγές ή χειρουργικές επεμβάσεις
Οι ουλές από πληγές ή χειρουργικές επεμβάσεις μπορούν επίσης να επηρεάσουν τη στάση του σώματος εξαιτίας της τάσης που δημιουργούν στο συνδετικό ιστό. Κάποιες ασθένειες (όπως πολλαπλή σκλήρυνση, οστεοαρθρίτιδα, οστεοπόρωση, κ.ά.), οι οποίες επηρεάζουν το νευρομυϊκο ή σκελετικό σύστημα, μπορεί να προκαλέσουν δομικές ανισορροπίες. Μία δομική ανισορροπία μπορεί, επίσης, να προέρχεται από παραμόρφωση στα άκρα, ακρωτηριασμό ή αναπτυξιακά προβλήματα.
Αιτίες που προκαλούν δομικές σκελετικές ανισορροπίες
Δομικές ανισορροπίες που σχετίζονται με τη στάση του σώματος μπορεί να είναι αποτέλεσμα πολύωρης κακής θέσης στο γραφείο, ορθοστασία με άνιση φόρτιση στα δύο πέλματα, ή ακόμα κακή θέση στο κρεβάτι ή άβολο στρώμα. Η σκολίωση που εμφανίζεται στην εφηβεία είναι συνήθως ιδιοπαθής, δηλαδή χωρίς γνωστή αιτία, και συχνά υπάρχει κληρονομική προδιάθεση. Η στάση του σώματος επηρεάζει περισσότερο το πώς νιώθει και φορτίζεται η πλάτη.
Μία συχνή αιτία δομικής ανισορροπίας είναι ο τρόπος που περπατάει κάποιος. Ο πρηνισμός ή υπτιασμός της ποδοκνημικής άρθρωσης μπορεί να επηρεάσει τα γόνατα, την ιερολαγόνια άρθρωση και τη σπονδυλική στήλη. Τέλος, χρόνιες αναπνευστικές παθήσεις, όπως το εμφύσημα ή η χρόνια βρογχίτιδα, μπορεί να αλλάξουν τον τρόπο που αναπνέουμε και, με τον καιρό, τη στάση του θώρακα και των ώμων.
Όταν η μία πλευρά του σώματος χρησιμοποιείται περισσότερο από την άλλη, οι μυϊκές ομάδες μπορεί να αναπτυχθούν ασύμμετρα και κάποιοι μύες, τένοντες και αρθρώσεις να δέχονται περισσότερο φορτίο. Για παράδειγμα: αν κάποιος υποφέρει από πόνο στο γόνατο εξαιτίας βλαισοποδίας, θα ευνοήσει τη λιγότερο επώδυνη πλευρά και ο κορμός θα στραφεί ελαφρά ώστε το επώδυνο πόδι να φορτίζεται λιγότερο. Αν αυτός ο τρόπος κίνησης κρατήσει καιρό, μπορεί να συνδεθεί με κούραση ή πόνο και σε άλλες περιοχές, όπως η μέση, ο αυχένας και ο ώμος.
Τι σημαίνει μια ασυμμετρία που υπάρχει καιρό
Ήπιες ασυμμετρίες είναι πολύ συχνές και πολλοί άνθρωποι τις έχουν χωρίς κανέναν πόνο. Στην αξιολόγηση μάς ενδιαφέρει αν και πώς μια ασυμμετρία αλλάζει τη φόρτιση σε μια περιοχή που πονά, και τι βελτιώνεται όταν αλλάζει ο τρόπος που κινείστε. Συμπτώματα από την ουροδόχο κύστη, το έντερο, τον κύκλο ή την αναπνοή χρειάζονται εκτίμηση από τον αντίστοιχο γιατρό· η φυσικοθεραπεία φροντίζει παράλληλα τον πόνο και την κίνηση.
Τι δείχνει η έρευνα για την άσκηση. Σε διεθνείς ανασκοπήσεις για τον χρόνιο πόνο στη μέση, πολλές μορφές άσκησης — ενδυνάμωση, έλεγχος της κίνησης, αερόβια άσκηση, Pilates, yoga, περπάτημα — έδωσαν μικρά έως μέτρια οφέλη στον πόνο και στη λειτουργία, χωρίς να ξεχωρίζει μία «σωστή» άσκηση για όλους. Γι’ αυτό διαλέγουμε μαζί σας αυτή που αντέχετε, σας ταιριάζει και μπορείτε να συνεχίσετε στην καθημερινότητά σας.
Αντιμετώπιση δομικών σκελετικών ανισορροπιών
Στην αξιολόγηση παρατηρούμε τη στάση και την κίνησή σας για να καταλάβουμε τι επιβαρύνει το σώμα σας και τι αλλάζει όταν κινείστε διαφορετικά. Έτσι η θεραπεία στοχεύει τόσο στην περιοχή που πονά όσο και στον τρόπο που φορτίζεται το σώμα συνολικά. Όταν πόνος ή δυσκαμψία περιορίζουν μια κίνηση, μπορεί πρώτα να χρειαστεί μια στοχευμένη παρέμβαση για τη συγκεκριμένη περιοχή· ελέγχουμε αμέσως αν η κίνηση άλλαξε και τη μεταφέρουμε σε ενεργητική άσκηση, δύναμη και καθημερινές δραστηριότητες, ώστε να τη συνεχίζετε και μόνοι σας. Στόχος είναι λιγότερος πόνος, πιο άνετη κίνηση και πρόοδος που ελέγχουμε στην πορεία.
Όταν ο πόνος ή η στάση αλλάζουν ξαφνικά ή είναι διαφορετικά από ό,τι γνωρίζετε, ο γιατρός σας είναι η πρώτη επαφή· η φυσικοθεραπεία συνεχίζει από εκεί.
Αν ο πόνος σας κρατά καιρό, δείτε πώς δουλεύουμε στην αντιμετώπιση του επίμονου πόνου. Αν θέλετε να δείτε τι ισχύει για εσάς, το επόμενο βήμα είναι η αξιολόγηση στην πρώτη επίσκεψη: κοιτάζουμε μαζί πώς στέκεστε και κινείστε, ορίζουμε έναν στόχο που σας ενδιαφέρει, φτιάχνουμε το πρόγραμμά σας και ξαναελέγχουμε την πρόοδο.
Συχνές ερωτήσεις
Μια δομική ανισορροπία σημαίνει ότι θα πονάω πάντα;
Όχι. Οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν κάποια ασυμμετρία χωρίς πόνο· ο πόνος εμφανίζεται όταν το φορτίο ξεπερνά την αντοχή των ιστών. Η δύναμη και η κινητικότητα αυξάνουν την αντοχή, ακόμη και αν η ασυμμετρία μείνει.
Χρειάζομαι ακτινογραφία για να διαγνωστεί;
Συνήθως όχι. Η αξιολόγηση γίνεται με παρατήρηση της στάσης και της κίνησης και με δοκιμασίες δύναμης και ευλυγισίας· απεικόνιση ζητά ο γιατρός σας όταν υπάρχει συγκεκριμένος λόγος.
Διάβασε το επόμενο άρθρο της σειράς:
#2. Ασυμμετρία Λεκάνης Και Ωμοπλάτης
Στη Human Kinetics η αξιολόγηση ξεχωρίζει τι στη στάση σχετίζεται πραγματικά με τα συμπτώματα. Η παρέμβαση βασίζεται σε κινησιοθεραπεία για κινητικότητα, έλεγχο και δύναμη, και η επανεκπαίδευση της στάσης εξασκείται στο σύστημα αισθητικοκινητικής επανεκπαίδευσης, διαδραστικής ισορροπίας και οπτικής ανατροφοδότησης. Όταν υπάρχει πόνος, μπορεί να προστεθεί ο βιοϊατρικό βελονισμό KMS ή υποστηρικτικά η θεραπεία HumanTecar, πάντα πριν από την ενεργητική άσκηση. Ξεκινήστε με μια πρώτη επίσκεψη.
