Το SCENAR είναι μια μορφή διαδερμικής ηλεκτρικής νευροδιέγερσης που χρησιμοποιείται κυρίως με στόχο τη διαχείριση του πόνου.
Η συσκευή εφαρμόζεται πάνω στο δέρμα και παρέχει ηλεκτρικούς παλμούς. Σε αντίθεση με πιο σταθερές μορφές ηλεκτροθεραπείας, το SCENAR τροποποιεί δυναμικά το σήμα του ανάλογα με τα ηλεκτροφυσιολογικά χαρακτηριστικά της περιοχής που μετρά στην επιφάνεια του δέρματος.
Αυτό το κάνει τεχνικά διαφορετικό από ένα απλό TENS. Δεν σημαίνει όμως ότι έχει αποδειχθεί συνολικά ανώτερο από άλλες μορφές ηλεκτροθεραπείας.
Στο Human Kinetics το αντιμετωπίζουμε ως συμπληρωματικό εργαλείο νευροδιέγερσης, όχι ως θεραπεία που «ενεργοποιεί τη φυσική ίαση» ή διορθώνει από μόνη της μια χρόνια πάθηση.
Τι σημαίνει SCENAR;
Το ακρωνύμιο SCENAR προέρχεται από τον όρο Self-Controlled Energo-Neuro-Adaptive Regulation.
Η συσκευή ανήκει στην ευρύτερη οικογένεια των transcutaneous electrical nerve stimulators. Το FDA έχει ταξινομήσει συσκευές SCENAR ως Class II transcutaneous nerve stimulators for pain relief. Στο 510(k) summary αναφέρεται ότι το SCENAR χρησιμοποιείται για relief and management of acute and chronic pain και ως adjunctive treatment σε post-surgical και post-traumatic pain.
Αυτό είναι regulatory clearance μιας συσκευής ηλεκτροδιέγερσης για pain relief.
Δεν σημαίνει ότι έχει εγκριθεί ως θεραπεία για κάθε μυοσκελετική, νευρολογική ή άλλη πάθηση.
Πώς λειτουργεί η συσκευή;
Το SCENAR παράγει ηλεκτρικούς παλμούς χαμηλής και μέσης συχνότητας μέσω ηλεκτροδίου που έρχεται σε επαφή με το δέρμα.
Το ίδιο το FDA summary περιγράφει ότι το σχήμα των παλμών αλλάζει δυναμικά ανάλογα με τα μεταβαλλόμενα ηλεκτροφυσιολογικά χαρακτηριστικά του δέρματος.
Αυτό συχνά περιγράφεται εμπορικά ως «biofeedback».
Ο όρος όμως χρειάζεται προσοχή.
Η συσκευή δεν «διαβάζει» τον εγκέφαλο ούτε γνωρίζει ποια θεραπευτική ώση χρειάζεται ο οργανισμός. Μετρά ηλεκτρικά χαρακτηριστικά στην επιφάνεια του δέρματος και προσαρμόζει το ηλεκτρικό stimulus σύμφωνα με τον σχεδιασμό της.
Είναι διαφορετικό από το TENS;
Ναι, τεχνικά υπάρχει διαφορά.
Το TENS συνήθως χρησιμοποιεί προκαθορισμένες παραμέτρους έντασης, συχνότητας και διάρκειας παλμού.
Το SCENAR χρησιμοποιεί ένα δυναμικά μεταβαλλόμενο waveform.
Παρόλα αυτά, και οι δύο τεχνολογίες ανήκουν στη γενικότερη κατηγορία της διαδερμικής ηλεκτρικής νευροδιέγερσης.
Το FDA μάλιστα κατατάσσει το SCENAR στην ίδια βασική κατηγορία συσκευών: transcutaneous electrical nerve stimulators for pain relief.
Άρα είναι σωστό να πούμε ότι το SCENAR έχει διαφορετικό τρόπο διαμόρφωσης του ερεθίσματος.
Δεν είναι σωστό να πούμε ότι έχει αποδειχθεί ως «ανώτερη γενιά TENS».
Τι ξέρουμε για τον μηχανισμό δράσης;
Η πιο ασφαλής επιστημονική περιγραφή είναι ότι το SCENAR δρα ως μορφή electrical neuromodulation.
Το ηλεκτρικό ερέθισμα μπορεί να επηρεάζει την αισθητική επεξεργασία του πόνου μέσω περιφερικών και κεντρικών νευρικών μηχανισμών, όπως συμβαίνει και με άλλες μορφές transcutaneous electrical stimulation.
Δεν έχουμε επαρκή κλινική τεκμηρίωση για πιο ισχυρούς ισχυρισμούς όπως:
«επαναφέρει την ομοιόσταση»,
«διορθώνει το σήμα συναγερμού του σώματος»,
«επανεκκινεί τους φυσικούς μηχανισμούς ίασης»,
ή «δίνει στο σώμα ακριβώς την ενέργεια που χρειάζεται».
Αυτές οι διατυπώσεις ανήκουν περισσότερο σε θεωρητικά ή promotional μοντέλα παρά σε αποδεδειγμένους clinical mechanisms.
Τι δείχνει η καλύτερη sham-controlled μελέτη;
Ένα από τα πιο σημαντικά studies δημοσιεύθηκε το 2021 στο Journal of Clinical Medicine.
Συμμετείχαν 60 ασθενείς με πόνο στη μέση ή στον αυχένα, οι οποίοι χωρίστηκαν τυχαία σε δύο ομάδες:
πραγματικό SCENAR και sham SCENAR με τη συσκευή απενεργοποιημένη.
Και οι δύο ομάδες παρουσίασαν μείωση του πόνου αμέσως μετά τη συνεδρία.
Όμως η διαφορά μεταξύ της ενεργής και της sham ομάδας δεν ήταν στατιστικά σημαντική.
Επιπλέον, το αποτέλεσμα δεν διατηρήθηκε την επόμενη ημέρα. Οι συγγραφείς κατέληξαν ότι η μελέτη τους δεν υποστήριζε ότι μία συνεδρία SCENAR βελτιώνει low-back ή neck pain περισσότερο από sham.
Αυτό είναι ένα πολύ σημαντικό εύρημα.
Δείχνει γιατί δεν πρέπει να βασιζόμαστε μόνο στην άμεση υποκειμενική αίσθηση μετά από μια συνεδρία.
Άρα το SCENAR δεν λειτουργεί;
Το συμπέρασμα δεν είναι τόσο απλό.
Η συγκεκριμένη μελέτη εξέτασε μία μόνο συνεδρία.
Αυτό σημαίνει ότι δεν απαντά οριστικά στο αν επαναλαμβανόμενες εφαρμογές μπορούν να έχουν διαφορετικό αποτέλεσμα.
Παράλληλα, υπάρχουν μικρότερες μελέτες σε άλλους πληθυσμούς με θετικά αποτελέσματα.
Η συνολική evidence base όμως παραμένει περιορισμένη.
Γι’ αυτό η σωστή θέση είναι:
υπάρχουν ενδείξεις πιθανής αναλγητικής επίδρασης σε ορισμένα πλαίσια, αλλά δεν υπάρχει ακόμη ισχυρή και συνεπής τεκμηρίωση υπεροχής έναντι sham ή άλλων ηλεκτροθεραπευτικών μεθόδων.
Πόσο σημαντικό είναι το placebo ή το θεραπευτικό πλαίσιο;
Η sham-controlled μελέτη του 2021 είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα επειδή και η πραγματική και η sham ομάδα παρουσίασαν άμεση μείωση του πόνου.
Αυτό δείχνει ότι μέρος της άμεσης εμπειρίας του ασθενούς μπορεί να επηρεάζεται από το συνολικό θεραπευτικό πλαίσιο, την επαφή, την προσδοκία και άλλους μη ειδικούς παράγοντες.
Αυτό δεν σημαίνει ότι ο πόνος είναι «ψυχολογικός».
Σημαίνει ότι το clinical outcome δεν εξαρτάται πάντα μόνο από το ηλεκτρικό stimulus της συσκευής.
Έχει θέση στον χρόνιο πόνο;
Μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως συμπληρωματικό εργαλείο pain modulation.
Αλλά ο χρόνιος πόνος δεν αντιμετωπίζεται μόνο με παθητική ηλεκτροθεραπεία.
Η σύγχρονη αποκατάσταση δίνει πολύ μεγαλύτερο βάρος στην κίνηση, στη σταδιακή φόρτιση, στην άσκηση, στη λειτουργική επανεκπαίδευση και στην αυτοδιαχείριση.
Άρα, αν το SCENAR μειώσει προσωρινά ένα σύμπτωμα, η επόμενη ερώτηση είναι:
βοηθά αυτή η αλλαγή τον άνθρωπο να κινηθεί ή να ασκηθεί καλύτερα;
Τι γίνεται στον οξύ πόνο;
Ως transcutaneous nerve stimulator, το SCENAR έχει regulatory indication για pain relief και adjunctive χρήση σε acute, post-surgical και post-traumatic pain.
Αυτό δεν σημαίνει ότι εφαρμόζεται αυτόματα σε κάθε οξύ τραυματισμό.
Προηγείται αξιολόγηση.
Σε ένα οξύ συμβάν χρειάζεται πρώτα να αποκλειστούν κάταγμα, σοβαρή ιστική βλάβη, νευρολογική εμπλοκή ή άλλη κατάσταση που απαιτεί διαφορετική αντιμετώπιση.
Επιταχύνει την επούλωση;
Δεν έχουμε αρκετά υψηλής ποιότητας δεδομένα για να παρουσιάσουμε το SCENAR ως μέθοδο που επιταχύνει τη βιολογική επούλωση μυών, τενόντων, συνδέσμων ή άλλων ιστών.
Η μείωση του πόνου και η επούλωση είναι δύο διαφορετικά outcomes.
Αν κάποιος πονά λιγότερο μετά από μια συνεδρία, αυτό δεν αποδεικνύει ότι ο ιστός επουλώνεται γρηγορότερα.
Έχει θέση στις ουλές;
Η παλιά περιγραφή του SCENAR στο site ανέφερε «πολύ θετικά αποτελέσματα στις ουλές και στα σημάδια του δέρματος».
Δεν θα κρατούσαμε αυτόν τον ισχυρισμό χωρίς ισχυρή ειδική τεκμηρίωση.
Στο Human Kinetics οι ουλές αξιολογούνται ως ξεχωριστό κλινικό πρόβλημα και χρησιμοποιούνται οι παρεμβάσεις που έχουν συγκεκριμένο στόχο και καλύτερη σχετική τεκμηρίωση.
Γιατί δεν λέμε ότι «απελευθερώνει ενδορφίνες»;
Είναι πιθανό η ηλεκτρική νευροδιέγερση να αλληλεπιδρά με ενδογενείς μηχανισμούς ρύθμισης του πόνου.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι ολόκληρη η κλινική επίδραση του SCENAR εξηγείται από μία απλή φράση όπως «ο εγκέφαλος απελευθερώνει ενδορφίνες».
Ο μηχανισμός είναι πιο σύνθετος και δεν έχει αποδειχθεί πλήρως για τη συγκεκριμένη συσκευή.
Ποια είναι η αίσθηση;
Η αίσθηση περιγράφεται συνήθως ως ηλεκτρικό μυρμήγκιασμα, μικρός παλμός ή τσίμπημα στο δέρμα.
Η ένταση ρυθμίζεται ώστε να είναι ανεκτή.
Η εμπειρία διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο, επομένως δεν λέμε ότι η εφαρμογή είναι «πάντα ευχάριστη» ή «ποτέ επώδυνη».
Πόσες συνεδρίες χρειάζονται;
Δεν υπάρχει καθιερωμένος evidence-based αριθμός συνεδριών που να ισχύει για όλους.
Δεν είναι σωστό να λέμε ότι «τα οξέα προβλήματα θέλουν λίγες συνεδρίες και τα χρόνια περισσότερους κύκλους».
Η διάρκεια εξαρτάται από το πρόβλημα, τον στόχο και την πραγματική ανταπόκριση.
Στο Human Kinetics δεν συνεχίζουμε μια τεχνική επειδή «πρέπει να ολοκληρωθεί ένας κύκλος».
Πώς χρησιμοποιούμε το SCENAR στο Human Kinetics;
Η προσέγγισή μας ακολουθεί τη σειρά:
ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ → ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ → ΕΠΑΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ → ΦΟΡΤΙΣΗ → ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ
Το SCENAR μπορεί, όταν υπάρχει ένδειξη, να χρησιμοποιηθεί στο στάδιο της προετοιμασίας.
Για παράδειγμα, αν ο πόνος εμποδίζει μια κίνηση ή μια άσκηση, μπορεί να χρησιμοποιηθεί με στόχο να βελτιωθεί προσωρινά η ανοχή.
Μετά γίνεται επανέλεγχος.
Άλλαξε ο πόνος;
Άλλαξε η κίνηση;
Μπορεί ο άνθρωπος να φορτίσει καλύτερα;
Μπορεί να εκτελέσει καλύτερα την άσκηση;
Αν η απάντηση είναι όχι, η παρέμβαση επανεκτιμάται.
Η ανταπόκριση δείχνει τον δρόμο.
SCENAR ή TENS;
Δεν υπάρχει αρκετή υψηλής ποιότητας direct-comparison evidence ώστε να πούμε ότι το SCENAR είναι συνολικά καλύτερο από το TENS.
Η τεχνική διαφορά υπάρχει.
Η κλινική υπεροχή όμως χρειάζεται να αποδειχθεί ξεχωριστά.
Άρα στο Human Kinetics δεν επιλέγουμε τη συσκευή επειδή «είναι πιο εξελιγμένη».
Την επιλέγουμε μόνο αν υπάρχει συγκεκριμένος λόγος και αν μπορούμε να ελέγξουμε την ανταπόκριση.
Είναι ασφαλές;
Το SCENAR είναι μη επεμβατική ηλεκτροθεραπεία και στη randomized trial του 2021 δεν αναφέρθηκαν σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες.
Παρόλα αυτά, όπως και άλλες μορφές electrical stimulation, χρειάζεται προσοχή σε περιπτώσεις όπως εμφυτευμένες ηλεκτρικές συσκευές, μειωμένη αισθητικότητα, δερματικές βλάβες ή λοιμώξεις και άλλες καταστάσεις όπου η ηλεκτροθεραπεία μπορεί να μην είναι κατάλληλη.
Η εφαρμογή πρέπει πάντα να ακολουθεί τις αντενδείξεις και τις οδηγίες της συγκεκριμένης συσκευής.
Συχνές Ερωτήσεις
Είναι το SCENAR καλύτερο από placebo;
Στη sham-controlled μελέτη του 2021, μία συνεδρία SCENAR δεν ήταν καλύτερη από sham για low-back και neck pain.
Είναι το SCENAR το ίδιο με TENS;
Όχι ακριβώς.
Ανήκουν όμως στην ίδια ευρύτερη οικογένεια transcutaneous electrical nerve stimulation. Το SCENAR χρησιμοποιεί δυναμικά μεταβαλλόμενο waveform.
Μπορεί να βοηθήσει από την πρώτη συνεδρία;
Μερικοί άνθρωποι μπορεί να αναφέρουν άμεση ανακούφιση.
Αυτό όμως δεν αποτελεί εγγύηση ειδικής αποτελεσματικότητας, αφού στην randomized trial άμεση βελτίωση παρατηρήθηκε και στην ενεργή και στη sham ομάδα.
Θεραπεύει την αιτία του πόνου;
Δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία για αυτόν τον ισχυρισμό.
Το SCENAR μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως εργαλείο pain modulation, όχι ως γενική θεραπεία της «ρίζας» του προβλήματος.
Επιταχύνει την επούλωση;
Δεν έχουμε επαρκή κλινική τεκμηρίωση ώστε να το παρουσιάσουμε ως μέθοδο που επιταχύνει γενικά την επούλωση ιστών.
Χρειάζεται πάντα σε ένα πρόγραμμα φυσικοθεραπείας;
Όχι.
Είναι προαιρετικό συμπληρωματικό εργαλείο.
Η αποκατάσταση μπορεί να προχωρήσει χωρίς αυτό όταν η αξιολόγηση δείχνει ότι δεν προσφέρει ουσιαστικό όφελος.
Το βασικό μήνυμα
Το SCENAR είναι μια ενδιαφέρουσα μορφή adaptive transcutaneous electrical nerve stimulation.
Έχει τεχνικές διαφορές από το συμβατικό TENS και έχει regulatory clearance ως συσκευή διαδερμικής νευροδιέγερσης για pain relief.
Η κλινική τεκμηρίωση όμως παραμένει περιορισμένη.
Η σημαντικότερη sham-controlled μελέτη για μία συνεδρία σε αυχένα και μέση δεν έδειξε ειδικό πλεονέκτημα έναντι sham.
Γι’ αυτό στο Human Kinetics δεν το παρουσιάζουμε ως «επιστημονικό θαύμα», ούτε ως μέθοδο που ενεργοποιεί τη φυσική ίαση ή θεραπεύει την αιτία του πόνου.
Το χρησιμοποιούμε, όταν υπάρχει λόγος, ως συμπληρωματικό εργαλείο νευροδιέγερσης με έναν συγκεκριμένο και μετρήσιμο στόχο:
να βοηθήσει τον άνθρωπο να κινηθεί, να ασκηθεί και να λειτουργήσει καλύτερα.
