Η αρθρίτιδα δεν είναι μία μόνο πάθηση. Ο όρος περιλαμβάνει διαφορετικές καταστάσεις που μπορούν να προκαλέσουν πόνο, δυσκαμψία και περιορισμό της λειτουργίας των αρθρώσεων.
Η οστεοαρθρίτιδα είναι η συχνότερη μορφή, ενώ η ρευματοειδής αρθρίτιδα είναι φλεγμονώδης αυτοάνοση νόσος και χρειάζεται διαφορετική ιατρική αντιμετώπιση.
Γι’ αυτό δεν υπάρχει μία ενιαία θεραπεία που να ταιριάζει σε όλους.
Στη σύγχρονη φυσικοθεραπεία, ο βασικός στόχος είναι να βοηθηθεί ο άνθρωπος να κινείται καλύτερα, να διατηρεί τη δύναμη και τη λειτουργικότητά του και να επιστρέφει όσο γίνεται περισσότερο στις καθημερινές του δραστηριότητες.
Η άσκηση βρίσκεται στο κέντρο αυτής της προσέγγισης. Ο βελονισμός μπορεί να εξεταστεί συμπληρωματικά σε ορισμένες περιπτώσεις, κυρίως για τη διαχείριση του πόνου, αλλά δεν αποτελεί θεραπεία που αναγεννά την άρθρωση ή αλλάζει αποδεδειγμένα την πορεία της νόσου.
Τι εννοούμε όταν λέμε αρθρίτιδα;
Η λέξη «αρθρίτιδα» περιγράφει πολλές διαφορετικές παθήσεις.
Η οστεοαρθρίτιδα σχετίζεται με αλλαγές σε ολόκληρη την άρθρωση και όχι μόνο με «φθορά του χόνδρου». Μπορεί να επηρεάζονται ο χόνδρος, το υποχόνδριο οστό, ο αρθρικός υμένας, οι μύες και άλλοι γύρω ιστοί.
Η ρευματοειδής αρθρίτιδα είναι διαφορετική κατάσταση. Πρόκειται για συστηματική αυτοάνοση φλεγμονώδη νόσο, που χρειάζεται ρευματολογική παρακολούθηση και συχνά φαρμακευτική αγωγή που τροποποιεί τη νόσο.
Υπάρχουν επίσης άλλες μορφές, όπως η ψωριασική ή η ουρική αρθρίτιδα.
Η σωστή διάγνωση είναι επομένως το πρώτο βήμα.
Οστεοαρθρίτιδα δεν σημαίνει «σταματήστε να κινείστε»
Ένα από τα πιο συχνά λάθη είναι η αντίληψη ότι μια άρθρωση με οστεοαρθρίτιδα πρέπει να «προστατεύεται» από την κίνηση.
Στην πραγματικότητα, οι σύγχρονες κατευθυντήριες οδηγίες δίνουν κεντρικό ρόλο στη θεραπευτική άσκηση.
Το NICE συστήνει σε όλους τους ανθρώπους με οστεοαρθρίτιδα εξατομικευμένη θεραπευτική άσκηση, όπως μυϊκή ενδυνάμωση και γενική αερόβια δραστηριότητα. Τονίζει επίσης ότι στην αρχή μπορεί να υπάρξει προσωρινή αύξηση της ενόχλησης, αλλά η συστηματική άσκηση μακροπρόθεσμα μειώνει τον πόνο και βελτιώνει τη λειτουργία και την ποιότητα ζωής.
Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να αγνοείται ο πόνος.
Σημαίνει ότι χρειάζεται σωστή δοσολογία και προοδευτική φόρτιση.
Γιατί η άσκηση είναι τόσο σημαντική;
Η άσκηση μπορεί να βοηθήσει στη βελτίωση της μυϊκής δύναμης, της αντοχής, της ισορροπίας και της γενικότερης λειτουργικότητας.
Στην οστεοαρθρίτιδα γόνατος ή ισχίου, για παράδειγμα, η ενδυνάμωση των μυών γύρω από την άρθρωση μπορεί να κάνει τη βάδιση, τις σκάλες και τις καθημερινές μετακινήσεις πιο εύκολες.
Το American College of Rheumatology δίνει ισχυρή σύσταση υπέρ της άσκησης στην οστεοαρθρίτιδα γόνατος, ισχίου και χεριού.
Ο στόχος δεν είναι να βρούμε μία «μαγική άσκηση», αλλά να δημιουργήσουμε ένα πρόγραμμα που ταιριάζει στις πραγματικές δυνατότητες και στους στόχους του ανθρώπου.
Πού έχει θέση η φυσικοθεραπεία;
Η φυσικοθεραπεία βοηθά να μετατραπεί η γενική συμβουλή «πρέπει να ασκηθείτε» σε ένα εφαρμόσιμο πρόγραμμα.
Η αξιολόγηση μπορεί να περιλαμβάνει δύναμη, κινητικότητα, ισορροπία, βάδιση, ανοχή στη φόρτιση και συγκεκριμένες δραστηριότητες που έχουν γίνει δύσκολες.
Στη συνέχεια οργανώνεται ένα πρόγραμμα που μπορεί να περιλαμβάνει θεραπευτική άσκηση, προοδευτική ενδυνάμωση, αερόβια δραστηριότητα και λειτουργική επανεκπαίδευση.
Σε ορισμένους ανθρώπους μπορεί να χρησιμοποιηθούν και συμπληρωματικές παρεμβάσεις, αλλά ο στόχος είναι αυτές να βοηθούν την ενεργητική αποκατάσταση και όχι να την αντικαθιστούν.
Τι γίνεται όταν η άσκηση πονά;
Η εμφάνιση ενόχλησης δεν σημαίνει απαραίτητα ότι η άρθρωση βλάπτεται περισσότερο.
Αυτό που έχει σημασία είναι η συνολική αντίδραση.
Αν ο πόνος αυξάνεται υπερβολικά ή παραμένει έντονος για πολλές ώρες ή την επόμενη ημέρα, μπορεί να χρειάζεται μείωση του φορτίου.
Αντίθετα, μια μικρή και ελεγχόμενη ενόχληση μπορεί να είναι αποδεκτή σε ορισμένες περιπτώσεις.
Η προοδευτική φόρτιση σημαίνει ότι αυξάνουμε σταδιακά την ένταση, τις επαναλήψεις, τη διάρκεια ή τη δυσκολία, ανάλογα με την ανταπόκριση.
Τι ρόλο έχει το σωματικό βάρος;
Σε ανθρώπους με οστεοαρθρίτιδα γόνατος ή ισχίου και αυξημένο σωματικό βάρος, η διαχείριση του βάρους μπορεί να αποτελέσει μέρος της συνολικής αντιμετώπισης.
Το ACR δίνει ισχυρή σύσταση για απώλεια βάρους σε ανθρώπους με οστεοαρθρίτιδα γόνατος ή ισχίου που είναι υπέρβαροι ή παχύσαρκοι.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι το βάρος είναι η μοναδική αιτία του προβλήματος.
Η κίνηση, η δύναμη, η φυσική κατάσταση, η γενικότερη υγεία και οι καθημερινές απαιτήσεις έχουν επίσης σημασία.
Ποια είναι η θέση του βελονισμού στην οστεοαρθρίτιδα;
Ο βελονισμός έχει μελετηθεί περισσότερο στην οστεοαρθρίτιδα του γόνατος.
Το American College of Rheumatology δίνει conditional recommendation υπέρ του acupuncture στην οστεοαρθρίτιδα, δηλαδή θεωρεί ότι μπορεί να εξεταστεί σε ορισμένους ανθρώπους, χωρίς όμως να αποτελεί ισχυρά προτεινόμενη θεραπεία.
Το NICE, αντίθετα, συστήνει να μην προσφέρεται acupuncture ή dry needling για τη διαχείριση της οστεοαρθρίτιδας, επειδή έκρινε ότι τα διαθέσιμα στοιχεία δεν δείχνουν αρκετά σταθερό κλινικό όφελος.
Αυτή η διαφορά είναι σημαντική.
Δείχνει ότι η βιβλιογραφία δεν επιτρέπει μια απλή φράση όπως:
«ο βελονισμός αποδεδειγμένα βοηθά την αρθρίτιδα».
Η πιο σωστή θέση είναι ότι μπορεί να εξεταστεί συμπληρωματικά για τον πόνο σε ορισμένους ανθρώπους, αλλά οι διεθνείς οδηγίες δεν συμφωνούν πλήρως.
Θεραπεύει ο βελονισμός την ίδια την άρθρωση;
Όχι.
Δεν έχουμε επαρκή στοιχεία ότι αναγεννά χόνδρο, αναστρέφει την οστεοαρθρίτιδα ή αλλάζει την πορεία της νόσου.
Δεν είναι επίσης σωστό να λέμε γενικά ότι «μειώνει τη φλεγμονή» στην αρθριτική άρθρωση.
Υπάρχουν πειραματικές μελέτες για πιθανούς νευροβιολογικούς μηχανισμούς, αλλά ένας πιθανός μηχανισμός δεν ισοδυναμεί με αποδεδειγμένο κλινικό αποτέλεσμα.
Στην πράξη, αν χρησιμοποιηθεί, μας ενδιαφέρει κυρίως αν αλλάζει κάτι μετρήσιμο στον πόνο ή στη λειτουργία.
Τι γίνεται στη ρευματοειδή αρθρίτιδα;
Η ρευματοειδής αρθρίτιδα χρειάζεται διαφορετική προσέγγιση.
Η βασική θεραπεία της είναι ιατρική και μπορεί να περιλαμβάνει disease-modifying antirheumatic drugs.
Η άσκηση και η αποκατάσταση μπορούν να βοηθήσουν στη διατήρηση της δύναμης, της κινητικότητας και της λειτουργικότητας.
Το ACR έχει ειδική guideline για exercise, rehabilitation και integrative interventions στη ρευματοειδή αρθρίτιδα, πάντα ως συμπλήρωμα της κατάλληλης ιατρικής θεραπείας.
Ο βελονισμός, αν χρησιμοποιηθεί, δεν αντικαθιστά τη ρευματολογική παρακολούθηση ή την αγωγή.
Πώς χρησιμοποιούμε τον βελονισμό στο Human Kinetics;
Στο Human Kinetics χρησιμοποιούμε βιοϊατρικό βελονισμό και την προσέγγιση KMS.
Δεν χρησιμοποιούμε όμως τον βελονισμό ως «θεραπεία της αρθρίτιδας».
Αν χρησιμοποιηθεί, θέλουμε να υπάρχει συγκεκριμένος στόχος και να μπορούμε να αξιολογήσουμε την ανταπόκριση.
Μπορούμε, για παράδειγμα, να επανελέγξουμε αν άλλαξε ο πόνος στη βάδιση, η κάμψη του γόνατος, η δυνατότητα να σηκωθεί κάποιος από καρέκλα ή η ανοχή σε μια συγκεκριμένη άσκηση.
Η γενική βιβλιογραφία για acupuncture δεν αποδεικνύει ειδικά υπεροχή ή ιδιαίτερη αποτελεσματικότητα του KMS στην αρθρίτιδα.
Γιατί δεν μιλάμε για «τα καλύτερα σημεία βελονισμού»;
Δεν υπάρχει ένα σημείο που να είναι κατάλληλο για κάθε άνθρωπο με αρθρίτιδα.
Η οστεοαρθρίτιδα γόνατος, η ρευματοειδής αρθρίτιδα των χεριών και μια φλεγμονώδης άρθρωση είναι διαφορετικές καταστάσεις.
Γι’ αυτό δεν χρησιμοποιούμε λογική τύπου «5 σημεία για την αρθρίτιδα».
Η παρέμβαση επιλέγεται με βάση την αξιολόγηση, τον κλινικό στόχο και την ανταπόκριση.
Τι θέση έχουν HumanTecar και ViSS;
Το HumanTecar μπορεί να χρησιμοποιηθεί συμπληρωματικά σε ορισμένες μυοσκελετικές περιπτώσεις με στόχο να γίνει η κίνηση καλύτερα ανεκτή.
Δεν το παρουσιάζουμε ως θεραπεία που αναγεννά χόνδρο ή αντιστρέφει την οστεοαρθρίτιδα.
Το ίδιο ισχύει και για το ViSS.
Στην υπάρχουσα βιβλιογραφία υπάρχει μελέτη για οστεοαρθρίτιδα γόνατος στην οποία η εστιασμένη μηχανική δόνηση χρησιμοποιήθηκε μαζί με ενδαρθρική θεραπεία οξυγόνου-όζοντος. Επομένως, δεν μπορούμε να αποδώσουμε το αποτέλεσμα στη δόνηση μόνη της.
Αν χρησιμοποιηθούν τέτοιες τεχνολογίες, έχουν νόημα μόνο όταν υπηρετούν έναν συγκεκριμένο λειτουργικό στόχο.
Πώς δουλεύουμε στο Human Kinetics;
Η προσέγγισή μας ακολουθεί τη σειρά:
ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ → ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ → ΕΠΑΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ → ΦΟΡΤΙΣΗ → ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ
Στην αξιολόγηση προσπαθούμε να καταλάβουμε ποια λειτουργία έχει περιοριστεί και τι εμποδίζει περισσότερο την καθημερινότητα.
Στην προετοιμασία μπορεί, όταν χρειάζεται, να χρησιμοποιηθεί μια συμπληρωματική παρέμβαση για να γίνει η κίνηση περισσότερο ανεκτή.
Στην επανεκπαίδευση δουλεύουμε πάνω στις κινήσεις που έχουν πραγματική σημασία για τον άνθρωπο.
Στη φόρτιση αυξάνουμε σταδιακά δύναμη και αντοχή.
Και στην αυτονομία ο στόχος είναι να μπορεί να συνεχίσει μόνος του την άσκηση και να διαχειρίζεται καλύτερα πιθανές εξάρσεις.
Η ανταπόκριση δείχνει τον δρόμο. Δοκιμάζουμε, βλέπουμε τι άλλαξε, προσαρμόζουμε.
Πότε χρειάζεται ιατρικός έλεγχος;
Δεν είναι κάθε πόνος άρθρωσης οστεοαρθρίτιδα.
Ξαφνικό έντονο πρήξιμο, σημαντική ερυθρότητα ή θερμότητα, πυρετός, σοβαρός τραυματισμός ή γρήγορη επιδείνωση χρειάζονται ιατρική αξιολόγηση.
Το ίδιο ισχύει όταν υπάρχουν ενδείξεις φλεγμονώδους αρθρίτιδας, όπως παρατεταμένη πρωινή δυσκαμψία, συμμετρικό πρήξιμο πολλών αρθρώσεων ή γενικά συμπτώματα.
Συχνές Ερωτήσεις
Η άσκηση φθείρει περισσότερο μια αρθριτική άρθρωση;
Στις περισσότερες περιπτώσεις όχι.
Η θεραπευτική άσκηση αποτελεί βασική σύσταση των σύγχρονων guidelines για την οστεοαρθρίτιδα.
Είναι φυσιολογικό να υπάρχει λίγη ενόχληση στην αρχή;
Μπορεί να συμβεί.
Το NICE αναφέρει ότι η θεραπευτική άσκηση μπορεί αρχικά να αυξήσει κάπως τον πόνο ή την ενόχληση, αλλά η συστηματική εφαρμογή μακροπρόθεσμα βελτιώνει τον πόνο και τη λειτουργία.
Ο βελονισμός θεραπεύει την οστεοαρθρίτιδα;
Όχι.
Μπορεί να εξεταστεί ως συμπληρωματική παρέμβαση για τον πόνο σε ορισμένους ανθρώπους, αλλά δεν αναγεννά χόνδρο και δεν αναστρέφει την πάθηση.
Γιατί άλλες οδηγίες τον προτείνουν και άλλες όχι;
Επειδή διαφορετικοί οργανισμοί αξιολογούν διαφορετικά το μέγεθος του οφέλους, την ποιότητα των studies, τη σύγκριση με sham acupuncture και το κόστος.
Το ACR δίνει conditional recommendation, ενώ το NICE συστήνει να μην προσφέρεται για οστεοαρθρίτιδα.
Πόσες συνεδρίες βελονισμού χρειάζονται;
Δεν υπάρχει ένας αριθμός που να ισχύει για όλους.
Η συνέχιση της παρέμβασης εξαρτάται από τον στόχο και από το αν υπάρχει ουσιαστική και διατηρήσιμη ανταπόκριση.
Μπορώ να σταματήσω τα φάρμακά μου αν αισθανθώ καλύτερα;
Όχι χωρίς συνεννόηση με τον γιατρό σας.
Ιδιαίτερα στη ρευματοειδή ή άλλη φλεγμονώδη αρθρίτιδα, η φαρμακευτική αγωγή μπορεί να είναι κρίσιμη για τον έλεγχο της νόσου.
Το βασικό μήνυμα
Η αρθρίτιδα δεν αντιμετωπίζεται με μία τεχνική.
Στην οστεοαρθρίτιδα, η άσκηση, η σταδιακή φόρτιση, η διατήρηση της λειτουργικότητας και η αυτοδιαχείριση αποτελούν τον βασικό πυρήνα.
Ο βελονισμός μπορεί να έχει συμπληρωματικό ρόλο σε ορισμένους ανθρώπους, κυρίως για τη διαχείριση του πόνου, αλλά τα δεδομένα δεν δικαιολογούν να παρουσιάζεται ως θεραπεία της ίδιας της νόσου.
Στο Human Kinetics δεν μας ενδιαφέρει μόνο αν μια τεχνική «δουλεύει γενικά».
Μας ενδιαφέρει:
τι άλλαξε στον συγκεκριμένο άνθρωπο και αν αυτή η αλλαγή τον βοηθά να κινηθεί και να λειτουργήσει καλύτερα.
