Συνοπτικά: Η ψωριασική αρθρίτιδα (PsA) αντιμετωπίζεται κυρίως ιατρικά από τον ρευματολόγο. Η φυσικοθεραπεία και η προσαρμοσμένη άσκηση συμπληρώνουν τη ρευματολογική θεραπεία και στηρίζουν τη δύναμη, την αντοχή και τη λειτουργικότητα. Αν θέλετε ένα πρόγραμμα κίνησης προσαρμοσμένο στη φάση της νόσου, το πρώτο βήμα είναι η πρώτη επίσκεψη.
Η ψωριασική αρθρίτιδα είναι μια χρόνια φλεγμονώδης ρευματολογική πάθηση που μπορεί να εμφανιστεί σε ανθρώπους με ψωρίαση και να επηρεάσει αρθρώσεις, τένοντες, ενθέσεις και τη σπονδυλική στήλη.
Μπορεί να προκαλεί πόνο, πρωινή δυσκαμψία, πρήξιμο, κόπωση και μείωση της φυσικής δραστηριότητας. Σε ορισμένους ανθρώπους τα συμπτώματα είναι ήπια, ενώ σε άλλους μπορεί να επηρεάσουν σημαντικά την καθημερινότητα και τη λειτουργικότητα.
Η βασική θεραπεία της νόσου είναι ιατρική και καθορίζεται από τον ρευματολόγο. Οι σύγχρονες κατευθυντήριες οδηγίες της EULAR εστιάζουν πρωτίστως στον έλεγχο της φλεγμονώδους δραστηριότητας με την κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή.
Η φυσικοθεραπεία και η άσκηση συμπληρώνουν αυτή τη θεραπεία και βοηθούν ουσιαστικά στη δύναμη, στην κινητικότητα, στην αντοχή και στη διατήρηση της λειτουργικότητας.
Πότε η ψωρίαση μπορεί να αφορά και τις αρθρώσεις;
Η ψωρίαση αφορά κυρίως το δέρμα, αλλά σε ένα μέρος των ανθρώπων μπορεί να συνυπάρχει ψωριασική αρθρίτιδα.
Σημεία που χρειάζονται ρευματολογική αξιολόγηση είναι ο επίμονος πόνος ή το πρήξιμο στις αρθρώσεις, η σημαντική πρωινή δυσκαμψία, το πρήξιμο ολόκληρου δακτύλου, ο πόνος στις ενθέσεις των τενόντων ή συμπτώματα από τη σπονδυλική στήλη με χαρακτηριστικά φλεγμονής.
Η έγκαιρη διάγνωση έχει σημασία, γιατί ο καλός έλεγχος της φλεγμονής προστατεύει τις αρθρώσεις από δομικές βλάβες.
Η φυσικοθεραπεία προχωρά μαζί με τη ρευματολογική παρακολούθηση.
Ποιος είναι ο ρόλος της φυσικοθεραπείας;
Ο βασικός ρόλος της φυσικοθεραπείας είναι λειτουργικός.
Αξιολογείται τι δυσκολεύει περισσότερο τον άνθρωπο: τη βάδιση, τις σκάλες, τη χρήση των χεριών, τη δύναμη, την αντοχή, την ισορροπία ή τη δυνατότητα να παραμένει δραστήριος.
Στη συνέχεια οργανώνεται ένα εξατομικευμένο πρόγραμμα κίνησης και φόρτισης μέσα από την κινησιοθεραπεία και την αποκατάσταση χρόνιων νοσημάτων.
Συστηματική ανασκόπηση του 2024 για τη φυσικοθεραπεία στην ψωριασική αρθρίτιδα βρήκε ότι η αερόβια άσκηση και η άσκηση ενδυνάμωσης έδειξαν ενθαρρυντικά αποτελέσματα στη λειτουργική ικανότητα, στην καρδιοαναπνευστική κατάσταση, στον πόνο και σε ορισμένους δείκτες της νόσου. Οι συγγραφείς ζητούν περισσότερες μελέτες υψηλής ποιότητας.
Άρα η φυσικοθεραπεία μπορεί να βοηθήσει σημαντικά τον άνθρωπο να διατηρήσει ή να βελτιώσει τη λειτουργικότητά του.
Μπορώ να ασκούμαι αν έχω ψωριασική αρθρίτιδα;
Στις περισσότερες περιπτώσεις ναι.
Η κίνηση είναι σύμμαχος και στη φλεγμονώδη αρθρίτιδα.
Οι νεότερες οδηγίες της EULAR για τη φυσική δραστηριότητα σε φλεγμονώδεις ρευματικές παθήσεις τοποθετούν τη σωματική δραστηριότητα ως βασικό στοιχείο της φροντίδας, με προσαρμογή ανάλογα με την κατάσταση του ασθενούς.
Στην πράξη, το πρόγραμμα μπορεί να περιλαμβάνει αερόβια άσκηση, ενδυνάμωση, κινητικότητα και λειτουργική εξάσκηση.
Το πρόγραμμα προσαρμόζεται στον κάθε άνθρωπο.
Τι γίνεται κατά τη διάρκεια μιας έξαρσης;
Σε περίοδο αυξημένης φλεγμονής μπορεί να χρειάζεται προσωρινή μείωση του φορτίου.
Η κίνηση συνεχίζεται, σε πιο ήπια μορφή.
Μπορεί να χρειαστεί να μειωθούν για λίγο η αντίσταση, η διάρκεια ή η ένταση της άσκησης και να επιλεγούν κινήσεις που είναι καλύτερα ανεκτές.
Όταν η φλεγμονώδης δραστηριότητα ελέγχεται, το φορτίο μπορεί να αυξηθεί ξανά σταδιακά.
Ο στόχος είναι να προσαρμόζεται η άσκηση στη φάση της νόσου, ώστε η κίνηση να συνεχίζεται και στις πιο δύσκολες μέρες.
Ξεκινήστε με το χέρι ανοιχτό και περάστε αργά από τις θέσεις «γάντζος», γροθιά, «τραπεζάκι» και ίσια γροθιά, σε άνετο εύρος, χωρίς πόνο.
Ακουμπήστε τον πήχη στο τραπέζι με τον καρπό έξω από την άκρη και σηκώστε και κατεβάστε αργά το χέρι, όσο πάει άνετα, χωρίς πόνο.
Καθίστε όρθια κρατώντας μια ελαφριά μπάλα με τα δύο χέρια, σηκώστε την αργά μπροστά και ψηλά, όσο νιώθετε άνετα, και κατεβάστε την αργά.
Καθίστε με την πλάτη ίσια, τεντώστε το ένα πόδι με τη φτέρνα στο πάτωμα και κάντε αργούς κύκλους με το πέλμα προς τις δύο κατευθύνσεις.
Αυτές είναι οι πρώτες, πιο ήπιες ασκήσεις. Το πλήρες πρόγραμμα θεραπευτικής άσκησης προσαρμόζεται σε εσάς στο φυσικοθεραπευτήριο, μετά από αξιολόγηση.
Γιατί έχει σημασία η μυϊκή δύναμη;
Ο πόνος, η κόπωση και η μειωμένη δραστηριότητα μπορούν σταδιακά να οδηγήσουν σε μυϊκή αδυναμία και χαμηλότερη λειτουργική ικανότητα.
Στη συστηματική ανασκόπηση του 2024, η άσκηση ενδυνάμωσης σε ανθρώπους με ψωριασική αρθρίτιδα (PsA) συνδέθηκε με βελτίωση της λειτουργικής ικανότητας, του πόνου και της γενικής υγείας, σε μελέτες που είναι ακόμη λίγες και διαφορετικής ποιότητας.
Η ενδυνάμωση επομένως έχει νόημα, με πρόγραμμα εξατομικευμένο για τον καθένα.
Η αερόβια άσκηση έχει επίσης αξία
Η ψωριασική νόσος συνδέεται συχνά και με αυξημένο καρδιομεταβολικό κίνδυνο.
Η αερόβια άσκηση μπορεί να βοηθήσει στη φυσική κατάσταση, στην αντοχή και στη γενικότερη υγεία.
Στην ίδια συστηματική ανασκόπηση, πρόγραμμα διαλειμματικής προπόνησης υψηλής έντασης σε επιλεγμένους ανθρώπους με χαμηλή ενεργότητα νόσου ήταν καλά ανεκτό και βελτίωσε τη μέγιστη πρόσληψη οξυγόνου.
Δείχνει ότι η ένταση μπορεί να αυξηθεί σημαντικά όταν η νόσος είναι ελεγχόμενη και το πρόγραμμα είναι σωστά σχεδιασμένο.
Τι γίνεται με τις ενθέσεις και τους τένοντες;
Η ψωριασική αρθρίτιδα μπορεί να προκαλέσει ενθεσίτιδα, δηλαδή φλεγμονή στα σημεία όπου οι τένοντες ή οι σύνδεσμοι προσφύονται στο οστό.
Αυτό είναι διαφορετικό από μια τυπική μηχανική τενοντοπάθεια.
Σε ενεργή ενθεσίτιδα, η φόρτιση δοσολογείται προσεκτικά, και η τακτική κίνηση διατηρεί τη δύναμη.
Ο στόχος της φυσικοθεραπείας είναι να βρεθεί η κατάλληλη δόση φόρτισης και να αυξάνεται σταδιακά, παράλληλα με τον ιατρικό έλεγχο της φλεγμονής.
Τι ρόλο έχει η διατροφή;
Η διατροφή στηρίζει τη γενική υγεία και το βάρος, που επηρεάζουν την πορεία της νόσου.
Μπορεί όμως να συμβάλλει στη συνολική υγεία, ιδιαίτερα όταν συνυπάρχουν αυξημένο σωματικό βάρος, μεταβολικό σύνδρομο ή άλλοι καρδιομεταβολικοί παράγοντες.
Μελέτη του 2024 σε 355 ανθρώπους με ψωριασική νόσο βρήκε ότι μεγαλύτερη φυσική δραστηριότητα και καλύτερη προσκόλληση στη Μεσογειακή διατροφή σχετίζονταν με καλύτερο έλεγχο της νόσου. Πρόκειται για μελέτη παρατήρησης, που δείχνει μια ενθαρρυντική συσχέτιση.
Άρα η πιο λογική προσέγγιση είναι μια ισορροπημένη, βιώσιμη διατροφή και, όταν υπάρχει υπέρβαρο ή παχυσαρκία, κατάλληλη διαχείριση του βάρους.
Πρέπει να αφαιρεθεί η γλουτένη;
Η διατροφή χωρίς γλουτένη ταιριάζει σε συγκεκριμένους ανθρώπους.
Έχει σαφή θέση όταν υπάρχει κοιλιοκάκη και μπορεί να συζητηθεί όταν υπάρχουν τεκμηριωμένοι δείκτες ευαισθησίας στη γλουτένη.
Τι δείχνει η έρευνα για το έντερο και το μικροβίωμα;
Το μικροβίωμα αποτελεί ενεργό ερευνητικό πεδίο στην ψωριασική νόσο.
Υπάρχει επιστημονικό ενδιαφέρον για πιθανές σχέσεις μεταξύ εντέρου, ανοσοποιητικού συστήματος και φλεγμονής.
Πού έχει θέση ο βελονισμός;
Στην ψωριασική αρθρίτιδα ο βελονισμός μπορεί να βοηθήσει στον πόνο, ώστε η άσκηση να γίνεται πιο άνετα.
Μπορεί όμως να χρησιμοποιηθεί για τον πόνο;
Ναι, σε επιλεγμένες περιπτώσεις, ως συμπληρωματική παρέμβαση, στο πλαίσιο του βελονισμού (βιοϊατρικού ή KMS).
Η γενικότερη βιβλιογραφία για τον βελονισμό στον χρόνιο μυοσκελετικό πόνο δείχνει όφελος στα συμπτώματα σε ορισμένες καταστάσεις.
Όταν χρησιμοποιείται, ο στόχος είναι συγκεκριμένος: για παράδειγμα να μειωθεί ένα σύμπτωμα ώστε να γίνει καλύτερα ανεκτή η κίνηση ή η άσκηση.
Λειτουργεί μαζί με τη ρευματολογική θεραπεία.
Μπορούν να χρησιμοποιηθούν HumanTecar ή εστιασμένη νευρομυϊκή δόνηση (ViSS);
Μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τον πόνο και την κίνηση.
Αν ένας άνθρωπος έχει παράλληλα ένα μυοσκελετικό πρόβλημα ή δυσκολεύεται να ασκηθεί λόγω συμπτωμάτων, κάποια συμπληρωματική τεχνική μπορεί να χρησιμοποιηθεί για συγκεκριμένο λειτουργικό στόχο.
Στον πόνο μπορεί να βοηθήσει και η ραδιοσυχνότητα (TECAR), όπως το HumanTecar, με θετικά δεδομένα από τυχαιοποιημένες μελέτες για τον πόνο.
Η ενεργή φλεγμονή χρειάζεται ρευματολογικό έλεγχο.
Πώς οργανώνεται η φροντίδα στο Human Kinetics;
Η προσέγγιση ακολουθεί τη σειρά:
ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ → ΣΤΟΧΕΥΜΕΝΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ → ΕΠΑΝΕΛΕΓΧΟΣ → ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗ ΕΠΑΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ → ΦΟΡΤΙΣΗ → ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ
Αξιολόγηση
Εξετάζονται ο πόνος, το πρήξιμο, η δυσκαμψία, η δύναμη, η βάδιση, η κινητικότητα και ποιες δραστηριότητες έχουν περιοριστεί.
Παράλληλα αναγνωρίζεται πότε τα συμπτώματα μπορεί να οφείλονται σε ενεργή φλεγμονή και χρειάζεται επανεκτίμηση από τον ρευματολόγο.
Στοχευμένη παρέμβαση και επανέλεγχος
Όταν υπάρχει πόνος ή δυσκολία κίνησης, προσαρμόζεται η φόρτιση ώστε η άσκηση να γίνει πιο ανεκτή και ελέγχεται ξανά το ίδιο σύμπτωμα ή η ίδια κίνηση.
Ενεργητική επανεκπαίδευση
Η δουλειά επικεντρώνεται σε συγκεκριμένες καθημερινές κινήσεις και λειτουργικούς στόχους.
Φόρτιση
Αυξάνονται σταδιακά η μυϊκή δύναμη, η αντοχή και η αερόβια ικανότητα ανάλογα με την ανταπόκριση.
Αυτονομία
Ο στόχος είναι ο άνθρωπος να μπορεί να συνεχίσει μόνος του ένα πρόγραμμα κίνησης και άσκησης και να γνωρίζει πότε χρειάζεται να προσαρμόσει προσωρινά το φορτίο.
Η ανταπόκριση δείχνει τον δρόμο: δοκιμάζεται μια παρέμβαση, ελέγχεται τι άλλαξε και προσαρμόζεται το πρόγραμμα.
Πότε χρειάζεται επανεκτίμηση από ρευματολόγο;
Αυξανόμενο πρήξιμο, παρατεταμένη πρωινή δυσκαμψία, νέα προσβολή αρθρώσεων, δακτυλίτιδα, έντονος πόνος στις ενθέσεις ή σημαντική επιδείνωση της λειτουργικότητας μπορεί να σημαίνουν αυξημένη ενεργότητα της νόσου.
Σε αυτές τις περιπτώσεις ο ρευματολόγος επανεκτιμά το συνολικό θεραπευτικό πλάνο, και η φυσικοθεραπεία προσαρμόζεται ανάλογα.
Συχνές Ερωτήσεις
Αντικαθιστά η φυσικοθεραπεία την ιατρική θεραπεία της ψωριασικής αρθρίτιδας;
Η φυσικοθεραπεία συμπληρώνει τη φαρμακευτική αγωγή και την ιατρική γνωμάτευση, και η φροντίδα προχωρά συντονισμένα με τον γιατρό σας. Βοηθά στη δύναμη, στη φυσική κατάσταση, στην κινητικότητα και στη λειτουργικότητα.
Είναι ασφαλής η άσκηση;
Στις περισσότερες περιπτώσεις ναι, όταν προσαρμόζεται στην ενεργότητα της νόσου και στις δυνατότητες του ανθρώπου.
Η διαθέσιμη έρευνα για την αερόβια άσκηση και την άσκηση ενδυνάμωσης είναι ενθαρρυντική, και οι ερευνητές ζητούν περισσότερες μελέτες υψηλής ποιότητας ειδικά στην PsA.
Πρέπει να σταματώ εντελώς την άσκηση σε έξαρση;
Συνήθως αρκεί προσαρμογή της έντασης και του φορτίου. Σε σημαντική έξαρση ή νέο πρήξιμο, ενημερώνετε και τον ρευματολόγο σας.
Υπάρχει ειδική δίαιτα για την PsA;
Η μεσογειακή διατροφή και η διαχείριση του βάρους είναι η πιο λογική βάση.
Λειτουργούν μαζί με την ιατρική θεραπεία, και μελέτες δείχνουν συσχέτιση με καλύτερο έλεγχο της νόσου.
Μπορεί ο βελονισμός να αντιμετωπίσει την ψωρίαση ή την ψωριασική αρθρίτιδα;
Ο βελονισμός μπορεί να βοηθήσει στον πόνο, ώστε η κίνηση και η άσκηση να γίνονται πιο άνετα. Η ειδική έρευνα για την ψωρίαση και την ψωριασική αρθρίτιδα βρίσκεται ακόμη στην αρχή.
Μπορεί να χρησιμοποιηθεί παράλληλα με τη φαρμακευτική αγωγή;
Ναι, ως συμπληρωματική παρέμβαση για συγκεκριμένο σύμπτωμα. Κάθε αλλαγή στη φαρμακευτική θεραπεία γίνεται σε συνεργασία με τον ρευματολόγο σας.
Το βασικό μήνυμα
Η ψωριασική αρθρίτιδα χρειάζεται δύο πράγματα ταυτόχρονα:
καλό ιατρικό έλεγχο της φλεγμονής και διατήρηση της φυσικής λειτουργίας.
Η φυσικοθεραπεία και η άσκηση μπορούν να βοηθήσουν ουσιαστικά στη δύναμη, στην αντοχή, στην κινητικότητα και στη δυνατότητα του ανθρώπου να παραμένει ενεργός.
Η διατροφή λειτουργεί υποστηρικτικά, ιδιαίτερα όταν χρειάζεται διαχείριση βάρους ή καρδιομεταβολικών παραγόντων.
Ο βελονισμός, όταν χρησιμοποιείται, έχει συγκεκριμένο και μετρήσιμο στόχο, όπως τη μείωση του πόνου για πιο άνετη κίνηση.
Στο Human Kinetics η προσέγγιση ξεκινά από τον άνθρωπο, πέρα από τη διάγνωση.
Στο επίκεντρο βρίσκεται τι περιορίζει τον συγκεκριμένο άνθρωπο και πώς μπορεί να κινείται και να λειτουργεί καλύτερα, πάντα μαζί με τον ιατρικό έλεγχο της νόσου.
Αν θέλετε να δείτε πώς μπορεί να προσαρμοστεί η άσκηση στη δική σας φάση της νόσου, το επόμενο βήμα είναι η πρώτη επίσκεψη: αξιολόγηση, σαφής στόχος και σχέδιο σε συνεργασία με τον θεράποντα ρευματολόγο.
