Ο βελονισμός στο Human Kinetics δεν εφαρμόζεται ως μια απομονωμένη τεχνική ούτε ως «εναλλακτική» απέναντι στη σύγχρονη ιατρική και τη φυσικοθεραπεία.
Αποτελεί ένα συμπληρωματικό κλινικό εργαλείο που χρησιμοποιείται, όταν υπάρχει ένδειξη, μέσα σε ένα ευρύτερο πλαίσιο αξιολόγησης, φυσικοθεραπείας, άσκησης και λειτουργικής αποκατάστασης.
Η εφαρμογή του γίνεται από τη Σουζάνα Λουκογιαννάκη, φυσικοθεραπεύτρια και επιστημονικά υπεύθυνη του Human Kinetics, με εκπαίδευση στον βιοϊατρικό βελονισμό, στο Kiiko Matsumoto Style (KMS) και με νοσοκομειακή εκπαιδευτική εμπειρία στην Κίνα.
Η βασική αρχή είναι απλή:
δεν μας ενδιαφέρει μόνο αν μια τεχνική μπορεί θεωρητικά να βοηθήσει. Μας ενδιαφέρει τι αλλάζει στον συγκεκριμένο άνθρωπο μετά την εφαρμογή της.
Τι εννοούμε στο Human Kinetics με τον όρο «βιοϊατρικός βελονισμός»;
Ο βιοϊατρικός βελονισμός χρησιμοποιεί λεπτές αποστειρωμένες βελόνες, αλλά η κλινική του εφαρμογή προσεγγίζεται μέσα από τη σύγχρονη γνώση της ανατομίας, της νευροφυσιολογίας, της επεξεργασίας του πόνου και της λειτουργικής αξιολόγησης.
Δεν αντιμετωπίζουμε τον βελονισμό ως μια γενική μέθοδο που «διορθώνει την ενέργεια του σώματος» ή θεραπεύει ένα μεγάλο εύρος παθήσεων.
Για κάθε περίπτωση τίθενται συγκεκριμένα ερωτήματα:
Ποιο είναι το βασικό σύμπτωμα;
Τι περιορίζει τη λειτουργία;
Υπάρχει επιστημονική τεκμηρίωση για αυτή την κατάσταση;
Και τι μπορούμε να επανελέγξουμε μετά την εφαρμογή;
Αυτό είναι το πλαίσιο μέσα στο οποίο χρησιμοποιείται ο βελονισμός στο Human Kinetics.
Γιατί ο βελονισμός εντάσσεται στη φυσικοθεραπεία;
Σε αρκετές μυοσκελετικές καταστάσεις το μεγαλύτερο εμπόδιο δεν είναι μόνο η ύπαρξη μιας βλάβης.
Είναι ότι ο πόνος δυσκολεύει την κίνηση, μειώνει τη συμμετοχή στην άσκηση και οδηγεί σταδιακά σε περιορισμό της λειτουργικότητας.
Σε αυτές τις περιπτώσεις ο βελονισμός μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως συμπληρωματική παρέμβαση με έναν συγκεκριμένο στόχο:
να γίνει η κίνηση περισσότερο ανεκτή ώστε να μπορέσει να προχωρήσει η ενεργητική αποκατάσταση.
Η επιστημονική βιβλιογραφία δείχνει ότι ο acupuncture μπορεί να έχει κλινικό όφελος σε ορισμένες χρόνιες pain conditions, χωρίς όμως το επίπεδο τεκμηρίωσης να είναι ίδιο για όλες τις παθήσεις. Το NCCIH επίσης επισημαίνει ότι η αποτελεσματικότητα διαφέρει ανάλογα με την κατάσταση που μελετάται.
Η εφαρμογή δεν τελειώνει με την τοποθέτηση της βελόνας
Για εμάς το σημαντικότερο κομμάτι είναι ο επανέλεγχος.
Πριν από την εφαρμογή μπορεί να καταγραφεί, για παράδειγμα:
ο πόνος σε μια συγκεκριμένη κίνηση, η κινητικότητα μιας άρθρωσης, η ευαισθησία μιας περιοχής, η βάδιση ή η ανοχή σε μια άσκηση.
Μετά την εφαρμογή επανελέγχουμε το ίδιο στοιχείο.
Αν αλλάξει, αυτό μας δίνει κλινική πληροφορία.
Αν δεν αλλάξει, η θεραπεία προσαρμόζεται.
Δεν συνεχίζουμε μια παρέμβαση απλώς επειδή «χρειάζεται να ολοκληρωθεί ένας κύκλος συνεδριών».
Η ανταπόκριση δείχνει τον δρόμο.
Η προσέγγιση KMS
Στο Human Kinetics χρησιμοποιείται και η προσέγγιση Kiiko Matsumoto Style – KMS.
Πρόκειται για ιαπωνική σχολή βελονισμού που δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην ψηλάφηση και στον άμεσο επανέλεγχο μετά την εφαρμογή.
Αυτό το στοιχείο ταιριάζει ιδιαίτερα με τον τρόπο που δουλεύουμε.
Η ψηλάφηση χρησιμοποιείται ως κλινική πληροφορία: εξετάζεται αν υπάρχει ευαισθησία ή αντίδραση σε συγκεκριμένη περιοχή και στη συνέχεια ελέγχεται αν αυτή μεταβάλλεται μετά την εφαρμογή.
Δεν τη χρησιμοποιούμε ως μέσο διάγνωσης εσωτερικών οργάνων.
Και είναι σημαντικό να ξεκαθαρίζεται ότι η γενική επιστημονική βιβλιογραφία για τον acupuncture δεν αποδεικνύει ότι το KMS είναι ανώτερο από άλλες σχολές βελονισμού.
Τι δείχνει η σύγχρονη έρευνα για τον βελονισμό;
Η καλύτερη τεκμηρίωση αφορά συγκεκριμένες καταστάσεις και κυρίως ορισμένες μορφές χρόνιου πόνου.
Μια μεγάλη individual patient data meta-analysis των Vickers και συνεργατών περιέλαβε 20.827 ασθενείς από 39 randomized trials με χρόνιο μυοσκελετικό πόνο, οστεοαρθρίτιδα, χρόνιο headache και πόνο ώμου.
Ο πραγματικός acupuncture είχε καλύτερα αποτελέσματα τόσο από no-acupuncture controls όσο και από sham acupuncture, αν και η διαφορά έναντι sham ήταν μικρότερη.
Αυτό δεν σημαίνει ότι ο βελονισμός είναι αποτελεσματικός για κάθε είδος πόνου.
Σημαίνει ότι υπάρχει condition-specific evidence που πρέπει να αξιολογείται ξεχωριστά.
Και οι κατευθυντήριες οδηγίες δεν συμφωνούν πάντα
Αυτό είναι σημαντικό να το γνωρίζει ο ασθενής.
Το NICE, για παράδειγμα, επιτρέπει να εξεταστεί ένας περιορισμένος κύκλος acupuncture ή dry needling για chronic primary pain.
Αντίθετα, στην guideline για low-back pain και sciatica συστήνει να μην προσφέρεται acupuncture.
Άρα δεν υπάρχει ένας γενικός κανόνας:
«ο βελονισμός κάνει καλό στον πόνο».
Η σωστή ερώτηση είναι:
«τι δείχνει η καλύτερη διαθέσιμη τεκμηρίωση για αυτή τη συγκεκριμένη κατάσταση;»
Σε ποιες περιπτώσεις μπορεί να εξεταστεί;
Στο Human Kinetics ο βελονισμός μπορεί να εξεταστεί κυρίως όταν υπάρχει πόνος ή λειτουργικό σύμπτωμα που εμποδίζει την κίνηση ή την αποκατάσταση.
Αυτό μπορεί να αφορά ορισμένες χρόνιες μυοσκελετικές καταστάσεις, χρόνιο headache ή migraine prevention, ανάλογα πάντα με την αξιολόγηση και τις διαθέσιμες κατευθυντήριες οδηγίες.
Δεν χρησιμοποιούμε όμως γενικές λίστες τύπου:
«βελονισμός για άσθμα, παχυσαρκία, ορμόνες, ανοσοποιητικό, αλλεργίες, νευρολογική αποκατάσταση».
Για κάθε πάθηση η βιβλιογραφία πρέπει να αξιολογείται ξεχωριστά.
Βελονισμός και ημικρανία
Ένα από τα καλύτερα μελετημένα πεδία είναι η πρόληψη της επεισοδιακής ημικρανίας.
Cochrane review έχει δείξει ότι ένας κύκλος acupuncture μπορεί να αποτελεί επιλογή πρόληψης για ορισμένους ανθρώπους.
Αυτό αφορά πρόληψη κρίσεων, όχι θεραπεία μιας οξείας ημικρανικής κρίσης.
Η διάκριση αυτή έχει σημασία.
Μπορεί να χρησιμοποιηθεί μαζί με φυσικοθεραπεία και άσκηση;
Αυτός είναι και ο βασικός τρόπος που χρησιμοποιείται στο Human Kinetics.
Η θεραπευτική διαδικασία οργανώνεται ως:
ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ → ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ → ΕΠΑΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ → ΦΟΡΤΙΣΗ → ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ
Ο βελονισμός μπορεί να χρησιμοποιηθεί κυρίως στο στάδιο της προετοιμασίας, όταν ένα σύμπτωμα εμποδίζει την κίνηση.
Ακολουθούν η επανεκπαίδευση της κίνησης, η θεραπευτική άσκηση και η προοδευτική φόρτιση.
Ο στόχος δεν είναι να παραμένει ο άνθρωπος εξαρτημένος από συνεδρίες.
Ο στόχος είναι να φτάσει σταδιακά στην αυτονομία.
Δεν μας αρκεί να μειωθεί προσωρινά ο πόνος
Ένας άνθρωπος μπορεί μετά από μια παρέμβαση να πει:
«αισθάνομαι καλύτερα».
Αυτό είναι χρήσιμο, αλλά δεν μας αρκεί.
Θέλουμε να δούμε αν αυτή η αλλαγή μεταφέρεται στη λειτουργία.
Μπορεί τώρα να σηκώσει καλύτερα το χέρι;
Να περπατήσει περισσότερο;
Να κάνει την άσκηση με μικρότερη ενόχληση;
Να φορτίσει περισσότερο;
Να επιστρέψει σε μια δραστηριότητα που απέφευγε;
Αυτό είναι το σημείο στο οποίο ο βελονισμός αποκτά πρακτική αξία μέσα στη φυσικοθεραπεία.
Τι δεν υποστηρίζουμε για τον βελονισμό
Η σύγχρονη έρευνα δεν δικαιολογεί γενικούς ισχυρισμούς ότι ο βελονισμός:
«ρυθμίζει όλες τις ορμόνες»,
«ενισχύει το ανοσοποιητικό»,
«θεραπεύει τη φλεγμονή»,
«βελτιώνει γενικά την κυκλοφορία»,
«ενεργοποιεί την αυτοθεραπεία»,
ή «αντιμετωπίζει τη ρίζα κάθε προβλήματος».
Υπάρχουν μηχανιστικές μελέτες για το νευρικό σύστημα, την επεξεργασία του πόνου και άλλες φυσιολογικές αποκρίσεις.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι κάθε παρατηρούμενη βιολογική αλλαγή μεταφράζεται σε αποδεδειγμένο κλινικό αποτέλεσμα.
Γιατί δεν λέμε ότι μειώνει τη φλεγμονή;
Επειδή η λέξη «φλεγμονή» χρησιμοποιείται συχνά υπερβολικά γενικά.
Άλλο είναι μια εργαστηριακή μεταβολή σε έναν inflammatory marker και άλλο η αποδεδειγμένη θεραπεία μιας φλεγμονώδους νόσου.
Ο βελονισμός δεν χρησιμοποιείται στο Human Kinetics ως θεραπεία αυτοάνοσης ή συστηματικής φλεγμονώδους νόσου.
Αν υπάρχει τέτοια κατάσταση, η ιατρική θεραπεία παραμένει κεντρική.
Μπορεί να μειώσει την ανάγκη για φάρμακα;
Δεν χρησιμοποιούμε αυτόν τον ισχυρισμό.
Αν κάποιος αισθανθεί καλύτερα μετά από θεραπεία, οποιαδήποτε αλλαγή στη φαρμακευτική αγωγή γίνεται μόνο από ή σε συνεργασία με τον γιατρό που την έχει συνταγογραφήσει.
Ο βελονισμός δεν παρουσιάζεται ως τρόπος «αποφυγής φαρμάκων».
Τι γίνεται με το laser acupuncture;
Στο laser acupuncture εφαρμόζεται φωτεινή ενέργεια αντί για βελόνα.
Δεν είναι ακριβώς η ίδια παρέμβαση.
Υπάρχει ξεχωριστή βιβλιογραφία για laser acupuncture και ορισμένα δεδομένα για μυοσκελετικό πόνο, αλλά τα αποτελέσματα εξαρτώνται σημαντικά από το πρωτόκολλο και τη δοσολογία.
Η evidence του needle acupuncture δεν μεταφέρεται αυτόματα στο laser acupuncture και αντίστροφα.
Τι γίνεται με τον electroacupuncture;
Στον ηλεκτροβελονισμό οι βελόνες συνδέονται με συσκευή που παρέχει μικρό, ελεγχόμενο ηλεκτρικό ερέθισμα.
Έχει μελετηθεί ιδιαίτερα σε πειραματικά και κλινικά μοντέλα πόνου.
Και εδώ όμως η αποτελεσματικότητα πρέπει να αξιολογείται ανά πάθηση και πρωτόκολλο.
Δεν θεωρούμε τον electroacupuncture απλώς «πιο ισχυρό βελονισμό».
Είναι ασφαλής ο βιοϊατρικός βελονισμός;
Όταν εφαρμόζεται σωστά από κατάλληλα εκπαιδευμένο επαγγελματία, έχει γενικά καλό προφίλ ασφάλειας.
Οι βελόνες που χρησιμοποιούνται είναι αποστειρωμένες και μιας χρήσης.
Μπορεί να εμφανιστούν μικρή αιμορραγία, μελανιά, παροδικός πόνος ή ζάλη.
Σπανιότερα έχουν περιγραφεί σοβαρότερες επιπλοκές όταν η τεχνική εφαρμόζεται λανθασμένα. Το NCCIH αναφέρει μεταξύ άλλων λοιμώξεις και τραυματισμούς οργάνων ως πιθανές σοβαρές επιπλοκές μη σωστής εφαρμογής.
Γι’ αυτό δεν χρησιμοποιούμε τον όρο «απόλυτα ασφαλής».
Η εκπαίδευση της Σουζάνας Λουκογιαννάκη
Η εκπαίδευση στον βελονισμό εντάσσεται στη συνολική φυσικοθεραπευτική και κλινική εκπαίδευση της Σουζάνας Λουκογιαννάκη.
Περιλαμβάνει εκπαίδευση στον βιοϊατρικό βελονισμό και στο Kiiko Matsumoto Style (KMS), καθώς και εκπαιδευτική εμπειρία στην Κίνα σε πανεπιστημιακό και νοσοκομειακό περιβάλλον.
Αυτή η εκπαίδευση δεν χρησιμοποιείται ως επιχείρημα ότι μία σχολή είναι «καλύτερη» από όλες τις άλλες.
Χρησιμοποιείται ως μέρος ενός ευρύτερου τρόπου κλινικής σκέψης:
αξιολόγηση → εφαρμογή → επανέλεγχος → προσαρμογή.
Γιατί στο Human Kinetics δεν υπάρχει «τυπικό πρωτόκολλο 10 συνεδριών»;
Επειδή δεν υπάρχει ένας αριθμός συνεδριών που να είναι κατάλληλος για όλους.
Η διάρκεια εξαρτάται από την κατάσταση, τον θεραπευτικό στόχο και κυρίως την ανταπόκριση.
Δεν θεωρούμε σωστό να συνεχίζεται μια παρέμβαση χωρίς να υπάρχει μετρήσιμη πρόοδος επειδή «πρέπει να ολοκληρωθεί ο κύκλος».
Ο επανέλεγχος είναι μέρος της θεραπείας.
Συχνές Ερωτήσεις
Ο βιοϊατρικός βελονισμός είναι διαφορετικός από τον παραδοσιακό;
Η βασική διαφορά βρίσκεται στο θεωρητικό και κλινικό πλαίσιο.
Στον βιοϊατρικό βελονισμό η έμφαση δίνεται στην ανατομία, στη νευροφυσιολογία, στην κλινική αξιολόγηση και στη condition-specific επιστημονική τεκμηρίωση.
Πονάει;
Οι βελόνες είναι πολύ λεπτές. Μπορεί να γίνει αισθητό ένα σύντομο τσίμπημα, πίεση ή άλλη τοπική αίσθηση. Η εμπειρία διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο.
Πόσες συνεδρίες χρειάζονται;
Δεν υπάρχει συγκεκριμένος αριθμός που να ισχύει για όλους.
Η συνέχιση εξαρτάται από τον στόχο και από το αν υπάρχει πραγματική ανταπόκριση.
Χρειάζεται να διακόψω τα φάρμακά μου;
Όχι.
Καμία αλλαγή στη φαρμακευτική αγωγή δεν γίνεται χωρίς συνεννόηση με τον θεράποντα γιατρό.
Χρησιμοποιείται πάντα μαζί με φυσικοθεραπεία;
Όχι υποχρεωτικά, αλλά στο Human Kinetics συνήθως εντάσσεται σε ευρύτερο θεραπευτικό πλάνο όταν υπάρχει λειτουργικός στόχος.
Το KMS έχει αποδειχθεί καλύτερο από άλλες μορφές βελονισμού;
Όχι.
Η γενική βιβλιογραφία για acupuncture δεν αποδεικνύει ειδική υπεροχή του KMS.
Το βασικό μήνυμα
Ο βιοϊατρικός βελονισμός στο Human Kinetics δεν είναι μια τεχνική που εφαρμόζεται επειδή «κάνει καλό γενικά».
Ξεκινά από την κλινική αξιολόγηση.
Χρησιμοποιείται όταν υπάρχει συγκεκριμένος λόγος.
Και συνεχίζεται μόνο όταν υπάρχει ουσιαστική ανταπόκριση.
Η φιλοσοφία μας δεν είναι:
«κάνουμε βελονισμό σε αυτή την πάθηση».
Είναι:
«αυτό είναι το πρόβλημα του συγκεκριμένου ανθρώπου — μπορούμε με αυτή την παρέμβαση να αλλάξουμε κάτι που θα τον βοηθήσει να κινηθεί και να λειτουργήσει καλύτερα;»
Αυτός είναι ο τρόπος με τον οποίο ο βιοϊατρικός βελονισμός εντάσσεται στο Human Kinetics.
Η ανταπόκριση δείχνει τον δρόμο. Δοκιμάζουμε, βλέπουμε τι άλλαξε, προσαρμόζουμε.
